لغت نامه



تکه کاغذ یا مقوا یا پارچه نوشته یا چاپ شده ای که بر روی کالاها می چسبانند و اطلاعات لازم آن کالا را بر آن می نویسند تا بر خریدار معلوم گردد که از جمله : جنس کالا چیست ، در کجا ساخته شده ، برای چه نوع بهره وری است نوع و قیمت آن کدام می باشد ؟ برچسب گذاری بر روی اجناس اصولا موجب حصول اطمینان خریدار و سرعت بخشیدن به تصمیم گیری او بدون مراجعه مستقیم به تولید کننده می گردد .

رنگ طلایی،زرد یا سرخ کم رنگ. بور ابرش:اسبی است که خال های سرخ و سفید داشته باشد.

در هم رفتگی و کمیت پرز قالی را تراکم پرز آن گویند. به عبارت دیگر وزن نخ پرز بالای سطح فرش یا گرم در متر مربع در میلیمتر ارتفاع تراکم پرز فرش است.

پرز یا « گوشت قالی» که در حقیقت نقش این دستباف را بوجود می آورد و سازنده آن است از جهات مختلف از جمله موارد زیر دارای انواع می باشد: الف-از جهت جنس: 1- پرز ابریشمی: که از نخ ابریشمی است و معمولا بطور رایج در بافت نقش های گل ،برگ، شاخه ها یا کادر گلها بکار می رود. 2- پرز پشمی که از نخ پشمی فراهم می گردد و معمولا در بافت قسمت های مختلف فرش مصرف دارد. 3- پرز پنبه ای که از نخ پنبه ای است و گاهی در لا به لای پشم سفید به طور غیر موجه بکار بافت می رود. ب- از لحاظ رنگ : پرز فرش رنگ های مختلف می گیرد و همین تنوع رنگ که امروزه به صد ها می رسد فرش ایران را در میان سایر دستباف های ملل پر آوازه ساخته است. پ- از لحاظ مشخصات ساختاری : مانند قطر ، تاب ، لا، که در مورد هر یک ذیل عنوان مربوطه توضیحاتی داده شده است .

طول نخ پرز یا «ستبرا» قالی بدین گونه انداره گیری می شود که : کم ساییده ترین محل فرش انتخاب می گردد و طول پرز (خامه) را از انتهای گره تا نوک آزاد آن که طول ساق گره نامیده می شود اندازه گرفته محاسبه می نمایند. این اندازه گیری بوسیله مقیاس فلزی و باریک و مدرج که بدین منظور ساخته شده و با فرو بردن آن بصورت عمودی بدون پرزها انجام می گردد.طرز عمل چنین است که مقیاس و اندازه گیر را بین دو ردیف گره ها قرار داده پس از حصول اطمینان از اینکه انتهای آن روی زمینه بافته شده فرش قرار گرفته است ساق های گره را در حلت قائم الزاویه اندازه گیری می نمایند. اگر فرش بر حسب طرح خود در قسمت های مختلف دارای گره هایی با طول متفاوت باشد طول ساق گره را در هر قسمت تعیین می نمایند.برای آنکه اندازه گیری دقیق صورت گیرد آن را برای هر طول حداقل 10 بار انجام می دهند. واحد اندازه گیری میلی متر است.

برای تعیین نمره نخ پرز فرش گوناگون عمل می کنند نوعی از آن چنین است. یک پرز از پشت فرش را می کنند و آن را بدون کشش روی سطح صافی قرار داده طول آن را تعیین می نمایند و بنحو مشابهی برای پرزهای دیگر عمل کرده و طول کلی را اندازه می گیرند،وزن کلی پرز ها را با دقت 10 میلی گرم اندازه گیری می کنند از روی وزن و طول پرز ها را با دقت 10 میلی گرم اندازه گیری می کنند از روی وزن و طول پرزها نمره نخ در سیستم متریک (متر در گرم) به قرار زیر تعیین می شود: NM= L / 100 W NM= نمره نخ پرز در سیستم متری W = وزن به گرم L =طول به سانتیمتر

پشمی است که یک یا چند مرتبه حلاجی و ریسیده و بصورت نخ تابیده شده باشد این نوع نخ استحکام کافی ندارد زیرا بر اثر حلاجی و ریسندگی دوباره چربی و رطوبت و لطافت خود را از دست داده و شکننده شده است . فرشی که با این گونه نخ بافته گرد بسیار کم دوام است و قدرت تحمل فشار در زیر دست و پا را ندارد و پس ار مدتی کوتاه پشم آن ریخته کل و نخ نما می شود.

یا « پشم دباغت »

خرید کالایی که هنوز آماده و موجود نباشد و خریدار پولی می دهد تا در آینده آن را تحویل گیرد. این نوع خرید را سلف گویند. در این گونه خرید معمولا خریدار به نوع کالا و مشخصات آن بطور کلی آگاهی دارد.

کف پوشی است که بی نقش یا با نقش از الیاف مصنوعی بوسیله ماشین و در کارخانه بطور متری با عرض مشخص و استاندارد و طول زیاد و غیر مشخص و بدون محدودیتی بافته گردد

مایع است بی رنگ و بی بو و اندکی قابل تراکم مرکب از اکسیژن و هیدروژن که درطبیعت به وفور موجود است.مواد داخل در آب را بر دو گونه اصلی زیر میتوان تقسیم نمود:الف: سختی ها که بوسیله تصفیه فیزیکی از آن جدا میگردد. ب: مواد معدنی ترکیب شده با آب مانند کلسیم، منیزیم، پتاسیم.آب را در طبیعت به دو نوع کالی میتوان یافت: یکم- آب های سطحی: که د سطح زمین یا به فاصله کم از آن در ززمین موجود است.مانند آب رودخانه، جویبار، دریاچه، چاه های دستی و کم عمق. دوم- آب های زیرزمینی: این آب ها در داخل سطوح زمین نفوذ کرده در طبقات غیر قابل نفوذ جمع میگردد و سرانجام قسمتی از آن به روش های گوناگون از جمله حفر چاه ها به سطح زمین هدایت شده مورد بهره برداری قرار میگیرد.آب هایی که علاوه بر سایر مصارف در رنگرزی الیاف پنبه، پشم، ابریشم و نیز شستشوی این الیافت و نخ ها و انواع فرش مورد استفاده است در طبیعت بگ.نه های زیر یافت میگردد: 1- آب رودخانه : جنس خاک بستر رودخانه در ترکیب املاح آب آن موثر میباشد مثلا اراضی نمکزار یا گچی و بازیک دارای املاح نمک و خاصیت بازی است.این آب در حالت عادی بهترین شوینده الیافت پشم و پنبه و نیز فرش بوده و در رنگرزی بکار می رود.2- آب قنات: آبی است که بهنگام عبور از طبقات قابل نفوذ زمین بصورت طبیعی تصفیه میگردد و چون املاح مضر به همراه ندارد شوینده خوبی برای الیاف طبیعی و فرش می باشد و در رنگرزی مصرف دارد.3- آب چاه های عمیق، نیمه عمیق و آرتزین: چاه عمیق چاهی است که حداقل 50 متر عمق داشته باشد.آب آن بوسیله موتور بسطح زمین هدایت گردد، اگر چاه در مناطق گچی و دارای مواد مضر حفر نشده باشد آب آن بزرای شستشوی الیاف طبیعی و فرش مناسب است و در رنگرزی بکار می رود.آب چاه های نیمه عمیق که دارای عمق کمتری میباشد و آرتزین که خود بخود از چاه می جوشد و نیازی به موتور ندارد نیز معمولا برای شستشوی الیافت طبیعی و فرش و رنگرزی الیافت و ((خامه)) فرش مصف می گردد.4- آب چاه های دستی: چون آب اینگونه چاه ها از زه آب های سطح الارضی است و معمولا دارای املاح مضر میباشد حتی المقدور نباید بکار تهیه رنگها و شستشوی الیاف یا فرش برسد مگر آنکه از املاح آن اندازه گیری بعمل آید و بلا اشکال بودن آن مورد تایید قرار گیرد.5- آب لوله کشی شهرها: معمولا آب لوله کشی شهرها وسیله تشکیلات منظم شهری حداقال از لحاظ وجود املاح در آن مرتبا مورد آزمایش قرار میگیرد و سختی گیری میشود، بنابرین بنظر نمی رسد که زیان قابل توجهی به الیاف و فرش در صورت شستشو وارد سازد .6- آب های موجوددر پایاپا، آب انبارها ، حوض ها، استخرها و منابع دستی و صنعتی و کارخانه ای: این آبها چنانچه قرار باشد در موارد حساس از جمله رنگرزی و شتشوی الیاف طبیعی و فرش بکار رود باید مورد آزمایش قرار گیرد ، مگر آنکه منابع اصلی آن شناخته شده و تایید گریده باشد. جالب توجه برای کارگاه های رنگرزی و شستشوی فرش دست بافت و کارگران در مورد آب آناست که: 1- آب طبیعی و معمولی بهترین شوینده الیاف ونخ های پشمی و پنبه ای و ابریشمی فرش می باشد جز آنکه با آزمایشات املاح مضر در آن یافت شود.2- با توجه به محدود و ثابت بودن مقدار آب بر روی کره زمین و آنچه که در دسترس است می بایست در مصرف آب صرف جویی کامل بعمل آید و نیز از آلوده ساختن آبهای در دسترس جدا خودداری شود چه درغیر این صورت با توجه به جاری بودن آب سطح بسیاری از آبهای اطراف آلوده خواهد گردید.و دامنه این آلودگی به مقیاس وسیع گسترش خواهد یافت.3- سرمایه گزاران در کاراگاه های رنگرزی و شستشوی الیاف طبیعی و فرش اعم ازخصوصی یا عمومی و دولتی قبل از احداث کارگاه حتما میبایست آب محل را به وسیله موسسات ذیصلاح از لحاظ مناسب بودن برای کار خود مورد آزمایش قرار دهند و گواهی لازم دریافت دارند و در صورت تایید صلاحیت آب محل مبادرت به ایجاد کارگاه نمایند تا سرمایه و نیروی ایشان بیهوده به هدر نرود.

مایع است بی رنگ و بی بو و اندکی قابل تراکم مرکب از اکسیژن و هیدروژن که درطبیعت به وفور موجود است.مواد داخل در آب را بر دو گونه اصلی زیر میتوان تقسیم نمود:الف: سختی ها که بوسیله تصفیه فیزیکی از آن جدا میگردد. ب: مواد معدنی ترکیب شده با آب مانند کلسیم، منیزیم، پتاسیم.آب را در طبیعت به دو نوع کالی میتوان یافت: یکم- آب های سطحی: که د سطح زمین یا به فاصله کم از آن در ززمین موجود است.مانند آب رودخانه، جویبار، دریاچه، چاه های دستی و کم عمق. دوم- آب های زیرزمینی: این آب ها در داخل سطوح زمین نفوذ کرده در طبقات غیر قابل نفوذ جمع میگردد و سرانجام قسمتی از آن به روش های گوناگون از جمله حفر چاه ها به سطح زمین هدایت شده مورد بهره برداری قرار میگیرد.آب هایی که علاوه بر سایر مصارف در رنگرزی الیاف پنبه، پشم، ابریشم و نیز شستشوی این الیافت و نخ ها و انواع فرش مورد استفاده است در طبیعت بگ.نه های زیر یافت میگردد: 1- آب رودخانه : جنس خاک بستر رودخانه در ترکیب املاح آب آن موثر میباشد مثلا اراضی نمکزار یا گچی و بازیک دارای املاح نمک و خاصیت بازی است.این آب در حالت عادی بهترین شوینده الیافت پشم و پنبه و نیز فرش بوده و در رنگرزی بکار می رود.2- آب قنات: آبی است که بهنگام عبور از طبقات قابل نفوذ زمین بصورت طبیعی تصفیه میگردد و چون املاح مضر به همراه ندارد شوینده خوبی برای الیاف طبیعی و فرش می باشد و در رنگرزی مصرف دارد.3- آب چاه های عمیق، نیمه عمیق و آرتزین: چاه عمیق چاهی است که حداقل 50 متر عمق داشته باشد.آب آن بوسیله موتور بسطح زمین هدایت گردد، اگر چاه در مناطق گچی و دارای مواد مضر حفر نشده باشد آب آن بزرای شستشوی الیاف طبیعی و فرش مناسب است و در رنگرزی بکار می رود.آب چاه های نیمه عمیق که دارای عمق کمتری میباشد و آرتزین که خود بخود از چاه می جوشد و نیازی به موتور ندارد نیز معمولا برای شستشوی الیافت طبیعی و فرش و رنگرزی الیافت و ((خامه)) فرش مصف می گردد.4- آب چاه های دستی: چون آب اینگونه چاه ها از زه آب های سطح الارضی است و معمولا دارای املاح مضر میباشد حتی المقدور نباید بکار تهیه رنگها و شستشوی الیاف یا فرش برسد مگر آنکه از املاح آن اندازه گیری بعمل آید و بلا اشکال بودن آن مورد تایید قرار گیرد.5- آب لوله کشی شهرها: معمولا آب لوله کشی شهرها وسیله تشکیلات منظم شهری حداقال از لحاظ وجود املاح در آن مرتبا مورد آزمایش قرار میگیرد و سختی گیری میشود، بنابرین بنظر نمی رسد که زیان قابل توجهی به الیاف و فرش در صورت شستشو وارد سازد .6- آب های موجوددر پایاپا، آب انبارها ، حوض ها، استخرها و منابع دستی و صنعتی و کارخانه ای: این آبها چنانچه قرار باشد در موارد حساس از جمله رنگرزی و شتشوی الیاف طبیعی و فرش بکار رود باید مورد آزمایش قرار گیرد ، مگر آنکه منابع اصلی آن شناخته شده و تایید گریده باشد. جالب توجه برای کارگاه های رنگرزی و شستشوی فرش دست بافت و کارگران در مورد آب آناست که: 1- آب طبیعی و معمولی بهترین شوینده الیاف ونخ های پشمی و پنبه ای و ابریشمی فرش می باشد جز آنکه با آزمایشات املاح مضر در آن یافت شود.2- با توجه به محدود و ثابت بودن مقدار آب بر روی کره زمین و آنچه که در دسترس است می بایست در مصرف آب صرف جویی کامل بعمل آید و نیز از آلوده ساختن آبهای در دسترس جدا خودداری شود چه درغیر این صورت با توجه به جاری بودن آب سطح بسیاری از آبهای اطراف آلوده خواهد گردید.و دامنه این آلودگی به مقیاس وسیع گسترش خواهد یافت.3- سرمایه گزاران در کاراگاه های رنگرزی و شستشوی الیاف طبیعی و فرش اعم ازخصوصی یا عمومی و دولتی قبل از احداث کارگاه حتما میبایست آب محل را به وسیله موسسات ذیصلاح از لحاظ مناسب بودن برای کار خود مورد آزمایش قرار دهند و گواهی لازم دریافت دارند و در صورت تایید صلاحیت آب محل مبادرت به ایجاد کارگاه نمایند تا سرمایه و نیروی ایشان بیهوده به هدر نرود.

از حل کردن آهک در اب و صاف نمودن آن حاصل میشود.محلولی است قلیایی از ((هیدروکسید کلسیم)) که به عنوان ضد اسید بکار میرود.به عبارت دیگر: آب طبیعی است که حاوی ((کربنات کلسیم)) یا ((سولفات کلسیم)) به صورت محلول می باشد.آهک از حرات دادن سنگ آهک به دست می آید.این ماده د تصفیه آب برای سرعت بخشیدن به ته نشین شدن گل و لای مورد استفاده دارد.

از حل کردن آهک در اب و صاف نمودن آن حاصل میشود.محلولی است قلیایی از ((هیدروکسید کلسیم)) که به عنوان ضد اسید بکار میرود.به عبارت دیگر: آب طبیعی است که حاوی ((کربنات کلسیم)) یا ((سولفات کلسیم)) به صورت محلول می باشد.آهک از حرات دادن سنگ آهک به دست می آید.این ماده د تصفیه آب برای سرعت بخشیدن به ته نشین شدن گل و لای مورد استفاده دارد.

اب طبیعی که حاوی (کربنات کلسیم) یا (سولفات کلسیم) به صورت محلول می باشد.

اب طبیعی که حاوی (کربنات کلسیم) یا (سولفات کلسیم) به صورت محلول می باشد.

آب اکسیژن دار.مایعی است بی رنگ یا کمی آبی نسبتا ناپایدار و تلخ مزه که پوست را می سوزاند.این مایع به صورت محلول آن در آب با غلظتهای (3 الی 90) درصد یافت میشود.این محلول ها که به تدریج خراب می شود معمولا با افزودن بعضی مواد آلی پایدار می گردد.مصارف محلول 3% آن که اندکی اسیدی می باشد به قرار زیر است:1- در چاپ تخلیه ای سفید بر روی پشم رنگرزی شده پانیل.2- در سفید گری پر، مو، ابریشم، نی، منسوجات و برخی اشیاء دیگر.3- بی رنگ سازی پشم، پنبه،کتان، کنف، کاغذ.4-اصلاح و نوسازی نقاشی های قدیمی، حکاکی ها.5- بعنوان اکسید کننده در ساخت مواد رنگزا.6-جهت کندزدایی آب و پوست خام گاو و گوسفند و ...7-در تهیه مواد دارویی.

آبی که در رودخانه ها یا قنوات یا لوله ها جریان دارد.بدین جهت درشستن فرش یا مواد اولیه آن مانند پشم، پنبه و ابریشم تاکید بر استفاده از آب جاری شده که این آب دارای املاح لازم می باشد و بر اثر تصرفات انسان چیزی را از دست نداده است.

یا (آب مقطر)

یا (آب کوب کردن)

یا ( آب کوب کردن) برای آنکه پشم در حمام رنگ، رنگ را سریع و یکنواخت به خود بگیرد؛ نخست آن را در آب فرو میبرند سپس آب اضافی آن را گرفته وارد حمام رنگ می نمایند.

آبی است که املاح مختلف آن از جمله کلسیم و منیزیم از حد معمول بیشتر باشد.آب هر اندازه از این املاح بیشتر داشته باشد سخت تر است.آب نقاطی که زمین آن آهکی است سختی زیاد تری دارد زیرا نمک های کلسیم زیاد تری در خود حل کرده است اما در نواحی شنی چون املاح کلسیم و منیزیم کمتر می باشد آب دارای سختی کمتری است.سختی آب در فصل باران و پر آبی کم و در فصل خشکی و کم بارانی زیاد می گردد. آب سخت برای شستشوی الیاف، نخ، پارچه، فرش مناسب نمی باشد زیرا علاوه بر آنکه خود لطمه به این مواد می زند مانع خوب عمل کردن مواد شوینده می شود.اگر وسایل شیمیایی برای آزمایش سختی آب در اختیار نباشد میتوان به طور عادی بگونه های مختلف از جمله موارد زیر تا حدی به میزان و وضعیت سختی آب پی برد:1-قهوه و چای چنانچه با آب سخت دم شود مقدار مزه خود را از دست می دهد.2-صابون و مواد شوینده در آب سخت کمتر کف می کند. 3-حبوبات مثل نخود لوبیا،عدس،ماش اگر در آب سخت پخته شوند خوب نرم و لطیف نمی گردد.4-سبزیجات در آب سخت بخوبی پخته نمی شود.5-آب سخت چنانچه در ظرف ها جوشانده شود در جدار و لوله آن قشر محکمی بر جای می گذارد.آب در طبیعت دارای سه گونه سختی است الف:سختی موقت که در اثر جوشانیدن آب از بین می رود.ب:سختی دائمی که هر چند آب بجوشد در آن باقی می ماند.پ:سختی کل که مجموع دو نوع سختی موقت و دائمی است.برای از بین بردن سختی کل،یا ملایم کردن سختی آب به آن زاج آلومینیوم یا نمک قلیا اضافه می کنند تا بدین طریق املاح آهکی آن رسوب کند.

آب خور کردن

ظرف مسی بزرگ و دسته دار شبیه "ملاغه"که با آن آب را از ظرفی به ظرف دیگر منتقل می کنند و در رنگرزی مصرف دارد و از آن برای جابجا کردن آب و رنگ از پاتیل یا حمام رنگ استفاده می شود.

یا"سانتریوفوژ" دستگاهی است که وسیله آن آب اضافی کالای رنگ شده را تا مقدار مورد لزوم می گیرند و آن را مهیای خشک شدن می کنند.این دستگاه مواد را بشدت می چرخاند و بر طبق قانون "گریز از مرکز"آب آنرا گرفته از مجرای خاص خارج می سازد.

آبی است که از تقطیر آب معمولی بدست آمده و هیچگونه املاح نداشته باشد.گاهی در آزمایشات و مصارف بسیار دقیق برای آنکه اطمینان کامل در خالص بودن آب حاصل شود آن را دو مرتبه تقطیر می کنند.آب در اختیار ما تقریبا نا خالص است زیرا موادی چون گچ،آهک، سایر املاح و گاز ها مانند اکسیژن،انیدرید کربنیک،ازت و ترکیبات آلی را همراه دارد.برخی از این املاح در مواقع عادی برای بدن انسان مفید اند و نباید از آب مورد استفاده در زندگی معمولی گرفته شوند.

آب خور کردن الیاف و نخ قبل از رنگرزی برای افزایش قدرت رنگ پذیری و نیز پس از رنگرزی و در "تغار"بمنظور شستشوی آن و گرفتن رنگ اضافی.نخ برای آب کوب کردن در میان آب تغار لگد زده می شودو سپس جوشانده می گردد تا ضمنا رنگ داده شده به آن ثابت و شفاف شود.طی مراحل فوق کلاف ها با چوب "پیچینه"فشار داده میشود تا آب کاملا به لا به لای نخ ها نفوذ نماید.

از رنگهای اصلی و اولیه طبیعت و رنگ آسمان صاف و آب مترتکم و سومین رنگ (از بالا) در رنگین کمان. آبی رنگی است آرامش بخش و پر قدرت که متانت و وفاداری و ایمان را می رساند و در دسته بندی رنگها جزء رنگهای "سرد " بشمار می رود ، بر عکس قرمز که در دسته رنگهای "گرم" قرار دارد. طول موج این رنگ بین "460-480 " (نگ:نور) می باشد. رنگ آبی در کار رنگرزی خامه فرش مصرف فراوان دارد و از هماهنگی و تضاد آن با رنگهای دیگر برای تزیین فرش و بافت انواع نقش ها استفاده می گردد نوعی رنگ آبی را رنگرزان از هیدروسولفید و سود و نیل آماده می سازند.آبی در کنار و بر روی سایر رنگها متنوع بنظر می رسد و این خاصیت خود بر جذابیت و دلبری آن می افزاید مثلا: بر روی زمینه بنفش تیره تر جلوه می کند و در روی قرمز نارنجی تیرگی خود را حفظ مینماید و قهوه ای تیره قدرت آن را افزونی می بخشد.محل استقرار این رنگ در تابلو نقاشی یا فرش، تاثیری بسزا در افزایش جلوه گری آن دارد.اگر بالای تابلو باشد سبک تر و اگر در پایین قرار گیرد، سنگین تر و وزین دیده می شود.(با-کا) آبی بر روی زرد، اثری تیره دارد و روی سیاه با قدرت می درخشد. این رنگ بوسیله آمیزش بر پایه زرد یا قرمز بسادگی بسوی سبز یا بنفش متمایل می شود(با-ره) انواع رنگ آبی را از گیاه وسمه،نیل،لاجورد بدست می آورند.

آبی تیره،کبود،نیلی رنگ

پودری آبی رنگ و تیره است که در آب محلول می باشد. رنگ بازیک آبی،بعنوان یک ماده رنگین بطور کلی و بعنوان ماده رنگرزی برای پنبه و ابریشم،بطور خاص مورد استفاده قرار می گیرد. بچندین نام از جمله "آبی سویسی،پنبه ای درخشنده"خوانده می شود. آبی متیل دارای فرمول گستره زیر می باشد:

رنگ آبی مشهور بازیک،از خانواده مواد رنگزای"تری آریل متین"

آبی با عمق کم،آبی با شدت کم.

یا "آذر، آتیش، آدیشن" از سوختن چوب یا زغال یا هر چیز دیگر بوجود می آید،دارای حرارت و روشنی است.

رنگ آجر که نوعی مصالح ساختمانی و معروف است. رنگ زرد قهوه ای که آن را نقاشان رنگ "اخرا"می نامند.

آشغال پنبه ،آن مقدار از پنبه که دور ریختنی و بلااستفاده می باشد.

آذر بایجان شرقی در شمال غربی ایران قرار دارد و محدود است از شمال به قفقاز و از جنوب به آذر بایجان غربی و زنجان و از مشرق به گیلان و از مغرب به دریاچه ارومیه. مرکز این استان شهر تبریز است که تا تهران 653 کیلو متر فاصله دارد و شهرهای آن عبارتنداز:اردبیل ،اهر،خلخال،سراب،مراغه،مرند،مشکین شهر،مغان،میانه و هشترود.آذربایجان از لحاظ طبیعی سرزمینی است کوهستانی،رشته های شمال غربی ایران یعنی دنباله کوههای قفقاز به این استان کشیده می شود.شمالی ترین کوههای آذر بایجان قراداغ است که امروزه"ارسباران"نامیده می گردد و بموازات آن و اندکی بسمت مشرق کوه سبلان کشیده شده و در جنوب سبلان،کوه"بزغوش"قرار گرفته که تا نزدیک دریاچه"ارومیه"ادامه دارد و به قله سهند که 3722 متر ارتفاع دارد ختم می شود.در شمال شرقی آذزبایجان دشت مغان واقع است که منطقه ای است مهیای دامداری و دامپروری.آذربایجان بجهت کوهستانی بودن دارای آب و هوای بری است(با-کب) وسعت خاک وضعیت طبیعی و جغرافیائی مناسب و سخت کوشی اهالی،این منطقه را بصورت یکی از مراکز مهم فعالیتهای صنعتی،هنری،بازررگانی و صادرات،کشاورزی،دامداری و صنایع دستی بویژه فرشبافی درآورده است.وجود گارگاه های دستی و کارخانه جات کوچک و بزرگ در این منطقه که زادگاه جنبش تاسیس کارخانجات قلی بافی است خود نشانگر علاقمندی عامه مردم به صنعت و هن و امور جانبی آن می باشد.تجمع کارخانجات صنایع فرشبافی از جمله رنگزی بافندگی، شتشو پرداخت قالی که نسبت به سایر مناطق از وضعیت بهداشتی وتامین بهتری برخورداراند و نیز کاگان ماهر و پر کار وصرفه جو و با سلیقه که حاصل ده ها و بلکه صد ها سال تلاش پیگیر است.این استان را به صورت کانونی مطمئن برای علاقمندان به هنر و صنعت فرش درآورده است.مشخصات عمده فرش های آذربایجان به طور کلی عبارت است از:الف نقش های رایج فرش اگرچه هنرمندان محلی آذربایجان طرحها و نقش های بیار و متنوعی برای فرش تهیه میکنند اما اصولا طرحهای فرش استان تقلیدی از طرحهای معروف از جمله اسلیمی، شاه عباسی، لچک ترنج (گوشه گویک) شیخ صفی، منظره، چهار فصل، زیرخاکی، بوته ترمه، ماهی، شمدانی، گلدانی، قابی، گل حنایی است.ب: کیفیت مواد اولیه فرش و نحوه تامین این مواد: دامداری و دامپروری بویژه در نواحی کوهستانی و ایلیات و دشت مغان در این استان رواج دارد، پشم گوسفندان عموما زبر و خشن تر از سایر مناطق است.امروزه خامه لازم در صنعت فرش و کارگاها اعم از خانگی یا عمومی معمولا به صورت آماده قسمتی از محل و بخش مهم آن از تهران تامین میگردد.پنبه، اگرچه در آذربایجان کشت می شود اما بخش قابل توجهی از نیازمندی فرشبافان از این ماده اولیه و مهم در فرش بافی از سایر مناطق تهیه میگردد.ابریشم مورد لزوم نیز از تهران و خراسان فراهم میشود.پ:رنگ مورد مصرف در صنعت فرش اکثرا شیمیایی و از نوع کرومی یا انیلین است و از خارج کشور تامین میگردد گرچه بعضا و بویژه در فرشهای هنری از رنگهای گیاهی و طبیعی نیز استفاده میشود.ت: بافت قالی آذربایجان دو پوده و با انواع گره متقارن و پرز کوتاه و با قلاب و ظریف بافته میگردد.رج شمار فرشهای زیرپایی از 30 الی 45 و فرش های هنری از 45 الی 100 می باشد.گره تقلبی در فرشهای آذربایجان معمولا وجود ندارد.در بین مردم شهرها و روستاهای این استان عموما فرشبافی متداول است و برخی اختصاصات فرش نواحی مختلف آذربایجان در زیر عنوانهای مربوطه آمده است.

واحد طول متعارف در کشور جمهوری فدراسیون روسیه که معادل 71/12 سانتیمتر است.

آنچه بسلامت و زیبایی فرش لطمه وارد می سازد و از عمر طبیعی و مفید آن می کاهد علاوه بر آفات آسیب ها و صدماتی است که ضمن بافتن یا بهره برداری یا نگهداری غلط بر فرش و مواد اولیه آن وارد می شود.چنانچه از حملات آسیب ها و آفت ها به فرش و مواد اولیه آن جلوگیری شود و در نگهداری این دستباف ظریف و صدمه پذیر دقت لازم بعمل آید عمر مفید آن طولانی خواهد گردید و همواره این کالای مصرفی،زینتی در عین بهره دهی وآسایش بخشی زیبایی خاص خود را حفظ خواهد نمود. جلوگیری از ایراد آسیب به فرش ومواد اولیه آن در مراحل انبار نمودن و نگهداری،جابجایی وحمل ونقل، بهره برداری خود نیاز به تجربه ومهارت دارد .آسیب های فرش بردوگونه اند:1-آسیب های مرئی که به چشم می آیند و احساس می گردند مانند سنگینی اشیاء بر فرش. 2- آسیب های نامرئی که ظاهرا احساس نمی شوند ام اثر نامطلوب خود را بر جای می گذارند مانند نور. آسیب ها ممکن است در مراحل زیر به فرش حمله نمایند و لطمه وارد سازند:الف- مواد اولیه فرش:در این مرحله سرایت آب ورطوبت و فشار بی حد وطولانی در انبار ها و حمل و نقل از عوامل مهم آسیب رساننده اند. ب-بافت:مرحله بافت فرش از مراحل بسیار مهم و حساس برای این دستباف است. بدیهی است بستن صحیح چله، مراقبت در انجام اصول بافت فرش خود از بروز بسیاری عیوب به این دستبافت از جمله پارگی آن جلوگیری می نماید.پ-آماده سازی،انبار نمودن ، حمل ونقل، عرضه : آماده سازی فرش پس از بریدن آن از دستگاه دار خود کاری است حساس در این مرحله فرش باید با دقت ومهارت از دار بریده شده،پرداخت و صیقلی و احیانا شستشو شود وبه انبار منتقل یا عدل بندی وحمل گردد.از صدماتی که در این مرحله ممکن است به فرش وارد گردد روگیری بیش از حد پرز و عدم دقت در حمل و نقل و انبار نمودن می باشد.ت-بهره برداری :فرش با توجه به این که اولا کالایی است ضریف وصدمه پذیر وثانیا زیر پا می افتد و لگد می خورد و سنگینی اشیاء را تحمل می کند به هنگام بهره برداری صدمات بسیار می بیند بنا بر این استفاده از آن باید با رعایت اصولی انجام گردد. اگر چه هر یک از آسیب ها به نوبه خود به فرش لطماتی وارد می کنند اما چنانچه به موقع و قبل از آنکه میزان صدمات توسعه یابد جبران ناپذیر گردد به آنها پی برده شود اغلب با وسایل اولیه و به سادگی بر طرف می شوند.

فرش و مواد اولیه آن محیط مناسبی برای تخم گذاری و پرورش و رشد حشرات بویژه بویژه سوسک و بید می باشد.حشرات با تخم گذاری در لابه لای الیاف پشم و تغذیه از آن به سلامت این ماده مهم اولیه فرش لطمه وارد می سازند.می توان با "ضد بید نمودن فرش و مواد اولیه آن" قبل یا پس از بافت: اولا- محیط را برای تخم گذاری و شد و نمو حشره نامناب نمود تا اصولا در آن جای نگیرد.ثانیا- حشره موجود در داخل الیاف را از بین برد.این حشرات زیان بخش در دو مرحله و به دو صورت به فرش لطمه میزنند: الف- به مواد اولیه آن: به منظور جلو گیری از ایراد لطمه به مواد اولیه فرش که مهمترین آن پشم است به دوگوه باید عمل نمود.1- ضد بید نمودن فرش و مواد اولیه آن 2- مراقبت مداوم در تمیز نگهداشتن پشم و سایر مواد و حفاظت آنها از نفوذ آب و رطوبت و گردو خاک. ب- به فرش بافته شده و آماده: لا به لای پرز قالی نیز محیط مناسبی برای تخم گذاری و رشد نمو حشرات است چنانچه مواد اولیه فرش ضد بید شده باشد احتمال حمله آفات به آن بسیار ضعیف می گردد.د صوتی که مواد اولیه فرش ضد بید نشدهباشد باید آن را پس از بافته شدن ضد بی نمود و این کار از طیق شستشوی فرش با مواد ضد بید کننده انجام می گیرد.طرز نگهداری و بهره برداری از فرش و حفاظت آن از ایراد آسیب ها نیز ازمواردی است مه خود مانع حمله آفت ها به آن میگردد.خانواده ها چون به مواد ضد بید کننده فرش دسترسی ندارند به رسم سنتی زیر فرش را با ریختن موادی چون نفتالین یا پودر تنباکو ضد بید میکنند باید توجه داشت که چون آب تنباکو رنگ میدهد نباید بدین منظور مورد استفاده قرار گیرد.

رنگ مایل به قرمز طبیعی که از ریشه گیاهی به نام "مورنیدون"استخراج می شود و نام دیگر آن " موریندا" می باشد.

رنگ میوه درخت آلوبالو مه نوعی قرمز می باشد.

عنصری است سفید رنک متمایل به آبی نقره ای دارای وزنی سبک قابل تورق، در 650 درجه ساتیگراد حرارت ذوب می شود.از پودر آلومینیوم در صنایع رنگ سازی مانند رنگ های آلومینیومی و در سایر رنگ های "دی متالیک" بهمراه پودر های فلزی دیگر استفاده می شود.دربرابر اکسیداسیون مقاوم است و وزن اتمی آن 26/9815 می باشد.

ماده سرخ رنگی است که از ریشه روناس می گیرندو بعنوان دندانه برای رنگ کردن پشم و کاغذ و سایر اشیاء در رنگهای مختلف بکار میبرند.آلیزارین به ترتیب با دندانه های آلو مینیوم، قلع، آهن و کروم رنگ های قرمز صورتی، قهوه ای مسی یا قهواه ای مایل به زرد ایجاد میکند.آلیزارینمن مصنوعی در سال 1868 از " آنتراسین" گرفته شده است.از ترکیب ایم ماده با بازها نیز رنگ های گوناگون بدست می آید.طرز تهیه آلیزارین طبیعی از روناس بدین گونه است که روناس ساییده شده با بخار آب در ماشینهای سر بسته حدود 4 ساعت حرارت میبیند تا ماده زرد ریشه بکلی از بین برود.این روش ماده رنگی نسبتا خالصی بدست میدهد اما ثبات رنگ را کم میکند.آلیزارین یک ماده رنگزای پلی ژنتیک است و کریستال های سوزنی شکل نارنجی رنگ رنگ دارد این ماده در سااخت مواد رنگزری اسیدی و کرومی برای پشم بکار میرود و نام شیمیایی آن"دی هیدروکسی آنتراکنیون" می باشد.

ماده ای است مورد مصرف در رنگرزی که به آن"نیترو آلیزارین" هم می گویند کریستال های سوزنی یا صفحه ای شکل نارجی دارد. درحلال های آلی زرد رنگ ، در محلول های قلیایی قرمز مایل به ارغوانی ودر اسید سولفوریک نارنجی است.اگربا آلومینیوم دندانه داده شود رنگ نارنجی واگر با آهن دندانه شود رنگ قرمز تا بنفش به الیاف می دهد.

حساب، شماره، احصائیه.موضوع علم آمار بررسی وقایع و کیفیات زندگی اجتماعی اعم از مادی و معنوی است که از طریق شمارش و رسیدگی و مقایسه ابعاد موضوعی خاص در زمان و دوره مورد نظر انجام می شود و در نهایت ابراز نتیجه بررسی و مقایسه مذکور به صورت اعداد و ارقام روشن و گویا و قابل فهم و درک به فرد مورد نظر یا جامعه.آمار از نظر علمی به شعب گوناگون تقسیم میگردد که اهم آن به قرار زیر است:الف- آمار اقتصادی شامل : کشاورزی، صنعتی، خدماتی، بازرگانی.ب- آمار فرهنگی، اخلاقی، هنری.پ- آمار سیاسی.ت- آمار جمعیت و نفوس.آمار یکی از ضروریات زندگی مردم جامعه است زیرا بدان وسیله است که افراد به داشته های خود پی می برند و کاستی ها را تشخیص می دهند و بای برطرف سازی آن می کوشیند و چاره می اندیشند.

تعیین مقدار و ارزش صادرات کالا در یک یا چند دوره مورد نظر به گونه ای که ارقام درخواستی در آن بنحو مطلوب و قابل مقایسه باشند و "روند" را به خوبی نشان دهند در تقسیم بندی علمی آمار صادرات جزئی از آمار اقتصادی است که خود یکی از شعب گوناگون آمار می باشد.یک آمار گویای صادراتی باید حاوی اطلاعات زیر باشد: الف- اجزاء دوره مورد نظر مانند سال 1370-1371 ... ب- مقدار صادرات در هر جزء دوره با مقیاس مطلوب مانند متر، کیلو... پ- ارزش صادرات در هر جزء دوره با مقیاس مطلوب مانند ریال، مارک... آمار صادرات کالا می تواند نشانگر وضعیت اقتصادی کشورها باشد و ترکیب صادراتی هر اقتصاد و درجه پیشرفتگی آن را مشخص می کند.

تعیین میزان صادرات فرش در یک یا چند دوره مورد نظر بنحوی که ارقام در اجزاء دوره به خوبی و سادگی و آشکارا قابل مقایسه باشند.آمار صادرات فرش حداقل باید دارای نکات و اطلاعات زیر باشد: 1- اجزا دوره مانند سال 1310-1320 ...1370 .2- "مقدار صادرات" از نوع مورد نظر مانند متر، تخته، فرش.3- "مبلغ ارزش فرش صادر شده" مانند ... ریال، مارک.

گازی است بی رنگ با بوی بسیار تند (مانند ادرار خشک شده)، مخلوط این گاز و هوا در شرایط مطلوب مشتعل می شود و منفجر می گردد، قلیلیی است این گاز در ساخت الیاف مصنوعی نیز به کار می رود.

واحد اندازه گیری قطر است که معادل یک ده هزارم میکرون می باشد.

یا "روغن آنیلین" ماده ای است روغنی و تازه تقطیر شده آن آبی رنگ می باشد که در اثر هوا و نور تیره می شود، سمی و قابل احتراق است، بوی مشخص و مزه سوزنده دارد.این ماده در ساخت مواد رنگزا، مواد دارویی، رزین ها، عطرها بعنوان حلال به کار می رود.آنیلین در سال 1826 از طریق تقطیر " نیل" و بسال 1841 م از نیل و پتاس حاصل شد.وزن مولکولی آن 93/12 می باشد.در ایران گروهی از رنگ های مصنوعی غیر ثابت ارزان قیمت را رنگ های " آنیلین" نامند.