دوبار زیستن بر قالی، از گهواره تا گور

قالی، برخلاف بسیاری از صنایع‌دستیِ مورد استفاده، عنصری فراتر از یک وسیله یا شیء کاربردی است. قالی ایرانی، گرچه می‌تواند سطحی را گرم و نرم یا آراسته کند، اما هیچ‌کدام از این کارکردهای فیزیکی، چهرهٔ حقیقی آن را توجیه نمی‌کند. قالی، عرصه‌ای برای تجربهٔ زیسته، حافظهٔ فرهنگی و سکوی آیینی انسان ایرانی است. قالی، همچون گهواره، نخستین بستری است که انسان ایرانی در آن می‌غلتد، دست‌وپا می‌زند، می‌افتد و برمی‌خیزد، نگاه می‌کند، تصویر می‌سازد و دنیا را می‌آموزد. برخلاف گهواره‌های چوبی یا فلزی که کودک بعد از چند ماه از آن بیرون می‌آید، قالی گهواره‌ای است که تا آخرین روز زیستن او گسترده باقی می‌ماند و آرزو دارد بعد از مرگ، در باغی همچون گلستان و بوستانِ قالی، جاودانه شود. این مقاله کوششی است برای روایت کارکرد قالی در تجربهٔ زیستهٔ ایرانیان، از نخستین نگاه تا واپسین وداع.

تاریخ بارگزاری : 1404/06/20

پدیدآورنده : مجتبی معینیان | پژوهشگر فرش دستباف، معاون پژوهشکده فرش ایران

ادامه مطلب

فیلم قالی جادو؛ آینده‌ای که نخست در خیال بافته می‌شود اثری از استاد نورالدین زرین‌کلک

انیمیشن «قالی جادو» به کارگردانی نورالدین زرین‌کلک یکی از متفاوت‌ترین فیلم‌های کوتاه مجموعه‌ی فرش ایرانی است؛ اثری که به سفارش مرکز ملی فرش ایران ساخته شد، اما از قالب‌های رایج معرفی فرش دستباف فاصله می‌گیرد و به جای گزارش و توضیح، سراغ تخیل می‌رود. استاد زرین‌کلک، که نامش با تاریخ پویانمایی ایران، گره خورده، در این فیلم، جهانی می‌آفریند که در آن قالی وسیله‌ای برای بازگشت، دوستی، خیال و آینده است. فیلم از همان آغاز، نگاه خود را روشن می‌کند: «گفته‌اند قالی جادو آدم را به سیاحت جهان می‌برد؛ اما بهتر این است که بگوییم این جادوی قالی است که آدم را به سیاحتی تمام‌نشدنی در خود می‌برد.» همین جمله، کلید فهم اثر است. قالی در این روایت خودِ مقصد است. جهانی که هرچه بیشتر به آن نگاه کنی، بیشتر کشف می‌کنی. جهانی از نقش، رنگ، معنا و امکان.

تاریخ بارگزاری : 1405/03/18

پدیدآورنده : گروه تولید محتوای ایران‌گره

ادامه مطلب