مواد رنگ داری است که در طبیعت وجود دارند و دست انسان در ایجاد آنها موثر نمی باشد.از دیرباز رنگ این مواد به روشهای گوناگون بوسیله انسان گرفته شده و از آنها بهره برداری بعمل آمده است.نوشته اند،در زمانهای بسیار گذشته «فنیقی ها»با خرد کردن و جوشاندن صدفهای دریایی رنگ ارغوانی تهیّه می کردند،رنگ سیاه با استفاده از«مازو» بدست می آمد و مازو خود حاصل تجمّع برخی حشرات است در سال 1856«ویلیام پرکینز»نوعی رنگ بنفش را از قطران زغال سنگ تهیّه کرد و پس از او ظرف مدّتی کوتاه شیمیدانان دیگر تعداد بسیاری از رنگهای مصنوعی را ساختند.موادّ رنگ دار طبیعی از نظر مقدار موادّ رنگی یکسان نیستند بلکه برخی مانند بلوط یا روناس و زعفران دارای مادّه رنگی بیشتراند و بعضی چون برگ چنار یا مو مقدار کمتری مواد رنگی دارند.موادّ رنگین طبیعی مرغوب بیشتر در نقاط گرمسیر بدست می آید و رنگرزان سایر مناطق با آنها و طرز استفاده شان آشنایی چندانی ندارند لذا از رنگهای شیمیایی که همواره در اختیار است بهره می گیرند.در سراسر کشور ما نیز استفاده از موادّ رنگی طبیعی سابقه طولانی چند هزار ساله دارد و اینک نیز آنجا که مقصود تهیِه فرشی هنری و نفیس باشد هنرمندان بدون شک و تأمل به این نوع رنگ روی می آورند.در بین رنگهای طبیعی نیز نوع گیاهی آن بیش از سایر انواع مورد استفاده است.مادّه اوّلیّه اغلب رنگهای قالی در ایران از دیرباز گیاهان بوده اند،ایران در زمینه رنگهای طبیعی پهنه ای گسترده و غنی دارد.موادّ رنگدار طبیعی نه تنها بطور مجرّد مورد استفاده در تهیّه رنگهای اصلی(زرد-قرمز-آبی)می باشند بلکه از درهم آمیزی آنها می توان بسیاری از «رنگهای ثانوی و درجه سوم»را در درجات مختلف از تیره تا روشن آنها بدست آورد.مواد رنگ دار طبیعی از لحاظ منشاء بر سه گونه اند: گونه یکم:موادّ رنگدار گیاهی گونه دوم: موادّ رنگدار حیوانی گونه سوم:موادّ رنگدار معدنی بطور خلاصه از انواع مواد طبیعی در رنگها بشرح زیر استفاده می شود: الف-انواع رنگ قرمز:روناس،حشره قرمزدانه،نوعی صدف دریایی،عصاره آلبالو،بقم قرمز،توت سیاه،شاه توت،ریشه زرشک وحشیفنوعی گل انار،گلسنگ های مخصوص. ب-انواع رنگ زرد:اسپرک،مو،چنار،توت،چای،چوب زرد،زردچوبه،هلیله،زعفران،سماق. پ-انواع رنگهای سبز و آبی:گیاه وسمه،نیل و لاجورد. ت-انواع رنگهای تیره و خاکستری:پوست گردو،پیاز،انار،برغنج جفت،سماق. باید توجه داشت که: 1-بمنظور بدست آوردن یک رنگ از راههای مختلف می توان اقدام نمود و مواد رنگی گوناگون را به کار برد و رنگرزان بر اثر تجربه خود بهترین راه را انتخاب می کند. 2-محیط و حمام های رنگ و جنس املاح در استحصال رنگ مؤثراند. 3-مواد کمکی که در بین رنگرزان ما معمول است عبارتند از: زاج سفید،سولفات مس،سدیم،آلومینیوم،کلرورهای آهن،نیکل،فسفات سدیم،بی کربنات پتاسیم،آمونیاک. 4-معمولاً پشم را در محیط های اسیدی دندانه می دهند و در این کار اغلب از «اسیدسولفوریک،اسید استیک،اسید سیتریک،اسید اکزالیک،اسید فرمیک،اسید لاکتیک»استفاده می کنند. در روستاهای ایران برای اسیدی کردن محیط رنگرزی از موادّی چون قره قروت،دوغ،سرکه،آبغوره،سماق استفاده می شود.