پنجمین شماره نشریه «دستباف» که در پایان هر فصل منتشر می‌شود، این بار به موضوع «روایتی از قالی ایرانی در دست نسل نو» اختصاص یافته است. قالی ایرانی یکی از ارزشمندترین جلوه‌های هنر و فرهنگ این سرزمین است که تداوم آن به نگاه و تلاش نسل امروز وابسته است. در دنیای در حال تغییر، جوانان با ایده‌های نو و رویکردهای خلاقانه می‌توانند مسیرهای تازه‌ای برای حفظ و گسترش این میراث گران‌بها بیابند. این شماره از نشریه به نقش نسل نو در بازآفرینی جایگاه قالی ایرانی، چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی آن و پیوند میان سنت و نوگرایی می‌پردازد. روایت‌هایی از تجربه‌ها، دیدگاه‌ها و تلاش‌های نسل جوان را می‌خوانیم که هر یک به شیوه‌ای در آینده این هنر اصیل سهیم هستند. آینده قالی ایرانی در گرو شناخت گذشته و ساختن افق‌های تازه برای فرداست.

دستباف؛ روایتی از آینده‌ی قالی ایرانی در دست نسل نو

قالی ایرانی، اگرچه ریشه در گذشته دارد، اما آینده‌اش همیشه در اکنون شکل می‌گیرد؛ در انتخابِ نسلی که باید تصمیم بگیرد این میراثِ کهن را چگونه ادامه دهد. هر نسل، قالی را یک‌بار دیگر معنا می‌کند؛ گاه با ادامه‌دادن راهِ پیشینیان، و گاه با طرح پرسش‌هایی تازه درباره‌ی آنچه باید حفظ شود و آنچه باید تغییر کند. امروز، این مسئولیت بر دوش نسلی‌ست که در میانه‌ی جهانی پُرشتاب، پُرتغییر و سرشار از امکان‌های تازه ایستاده است.

برای بسیاری از جوانان، فرش دستباف نخست از دلِ خاطره، وارد زندگی شده است؛ از روایت‌هایی که در آن‌ها، قالی ایرانی به مثابه هویتِ خانوادگی و فرهنگی معنا می‌شد. اما همین نسل، امروز در برابر واقعیت‌های پیچیده‌تری نیز قرار گرفته است؛ جهانی که در آن، قالی ایرانی باید دوباره جایگاه خود را پیدا کند؛ هم در خانه‌های معاصر، هم در بازارهای جهانی، و هم در ذهنِ نسلی که آینده را متفاوت می‌بیند.

آینده‌ی قالی ایرانی، تنها با تکرار گذشته ساخته نمی‌شود. این میراث، زمانی زنده می‌ماند که بتواند با نیازها، نگاه‌ها و شیوه‌های زیستِ امروز گفت‌وگو کند. نسل نو، در همین نقطه ایستاده است؛ میان اصالت و نوآوری، میان تجربه‌ی گذشتگان و زبانِ جهانِ معاصر. جوانانی که برخی طراحی را با فناوری پیوند زده‌اند، برخی به تولید مسئولانه و خلقِ آثاری اصیل می‌اندیشند، برخی بازار قالی را از نو می‌سازند و برخی تلاش می‌کنند خانه‌های امروز را دوباره با هویتِ قالی ایرانی آشتی دهند. این تلاش‌ها، نشانه‌ی آن است که قالی ایرانی هنوز زنده است؛ نه به‌عنوان یادگاری از گذشته، بلکه به‌مثابه امکانی برای ساختن آینده.

در شماره‌ی پنجم «دستباف»، با عنوان روایتی از آینده‌ی قالی ایرانی در دستان نسل نو، به سراغ روایتِ همین نسل می‌رویم؛ نسلی که می‌خواهد سهم خود را در ادامه‌ی این مسیر پیدا کند. از تجربه‌ی زیسته‌ی جوانانی می‌خوانیم که قالی را دوباره تعریف کرده‌اند؛ از دانشگاه‌ و مسیر آموزش نسل تازه سخن می‌گوییم. همچنین به سخنان و اندیشه‌های کسانی بازمی‌گردیم که سال‌ها پیش، آینده‌ی قالی ایرانی را در نسل‌های بعدی جست‌وجو می‌کردند.

این روایت، درباره‌ی نسلی‌ست که می‌خواهد میان ریشه‌داشتن و نو شدن، تعادلی تازه پیدا کند. نسلی که اگر فرصتِ تجربه، آموختن و دیده‌شدن داشته باشد، می‌تواند قالی ایرانی را با نگاهی تازه به آینده ببرد. آینده‌ای که در دستان نسل نو جان می‌گیرد.

در این روایت، همراه ما باشید...

نشریه دستباف | شماره پنجم | بهار ۱۴۰۵