قالی ایران نه‌تنها یک دستاورد هنری، بلکه روایت‌گر تداوم اندیشه، ذوق و تجربه‌ی نسل‌هاست؛ هنری که هر گره‌ی آن، حامل خاطره‌ای از گذشته و پیامی برای آینده است. در این میان، هر نسل از هنرمندان و استادان، همچون حلقه‌ای در زنجیره‌ی پیوسته‌ی این میراث، کوشیده‌اند آنچه را آموخته‌اند، به نسل پس از خود منتقل کنند؛ گاه در قالب نقش و رنگ، و گاه در قالب کلام و توصیه.

دستخط پیش‌رو، یادگاری از استاد پیشکسوت و فقید هنر قالی معاصر ایران، رسام عرب‌زاده است؛ هنرمندی که با نگاهی فراتر از زمانه‌ی خود، کوشید با تکیه بر دانش عمیق در طراحی و رنگ‌شناسی با بهره‌گیری از مضامین ادبی، فرهنگی و ابداع تکنیک‌هایی تازه در بافت، قالی ایرانی را از تکرار الگوهای مألوف برهاند و به عرصه‌ای برای بیان اندیشه، روایت و هویت بدل سازد. آنچه از او به‌جا مانده، تنها نقش‌ها و قالی‌هایی بدیع نیست، بلکه شیوه‌ای از نگرش به هنر قالی ایران است؛ روشی که در آن، خلاقیت، دانش، تعهد و پیوند با فرهنگ، در کنار یکدیگر معنا می‌یابند. از همین رو، توصیه‌ها و نوشته‌های او را می‌توان نه صرفاً یادگاری از گذشته، بلکه راهنمایی برای آینده دانست.

این دستخط که در زمستان سال ۱۳۶۸، برای شماره هجدهم فصلنامه هنر نوشته شده و در بهار سال 1369 منتشر شده است؛ بازتاب تجربه‌ی زیسته و دغدغه‌های هنرمندی است که قالی را به‌مثابه هویتی زنده می‌نگریست. بازنشر آن در این شماره از نشریه دستباف تلاشی است برای برقراری ارتباط میان دیروز و امروز؛ رابطه‌ای که در آن، صدای استادان، راهنمای مسیر نسل نو می‌شود.

 تصویر 1: استاد رسام عرب‌زاده

تصویر 2، 3، 4، 5، 6 و 7: دست‌نوشته استاد رسام عرب‌زاده در فصلنامه هنر، شماره هجدهم، بهار 1396

تصویر 8: قالی اسرار جهان (سوال)، اثر استاد رسام عرب‌زاده، از کتاب بدایع نگار فرش ایران عرب‌زاده، انتشارات یساولی