لغت نامه



رنگ کاه که خورد شده ساقه گندم است،رنگی است زرد متمایل به قهوه ای یا زرد مات و کمی کدر.

یا «اسپرک»،این نام در بین مردم ایلات قشقایی در فارس معروف است.

فلزی است سفید کمی مایل به سرخی،سخت،چکش خور،قابل مفتول شدن.عدد اتمی این فلز 27 و ظرفیتش (2 - 3) وزن اتمی اش 58/9332 می باشد.در اسید ازتیک حل می شود.اما سایر اسیدها در آن چندان اثری ندارد معدن کبالت بیشتر در ممالک اسکاندیناوی است.نمک های کبالت به عنوان دندانه مورد مصرف در رنگرزی پشم دارد.

رنگی است مورد استفاده در کار رنگرزی خامه فرش به رنگ نیلی،آبی سیر یا بنفش پررنگ.

خانه هایی را گویند که مهاجرین و کوچ نشینان بطور موقّت برای خود می سازند دیوارهای این خانه ها با پور یا «حصیر»برقرار می گردد و سپس با پلاس پوشانیده می شود.

یا «کفنک» جلیقه نمدی ضخیم که سابقاًجنگجویان می پوشیدند.اینک به نمدی گفته می شود که جوپانان به تن می کنند و دارای آستین های باریک بسته است و این آستین ها به عنوان جیب و برای نهادن اشیاء مورد استفاده قرار می گیرد.

یا «کپّو» ظرفی حصیری شبیه قابلمه است که در آن نخ و سوزن یا سایر وسایل مشابه را می ریزند.طرز فراهم سازی کپو آن است که ابتدا نوارهای ضخیم گرد از الیاف بافته شده به قطر معمولاً یک سانتیمتر فراهم می کنند و سپس این نوارها را با چسب یا از طریق دوختن بر روی هم قرار می دهند تا شکل مورد نظر حاصل شود.

به منظور معرّفی هنر و فن فرش و فرشبافی و نیز امور جانبی آن از قبیل طرّاحی،ریسندگی،رنگرزی،اقتصاد فرش،کتاب ها و مقاله های ارزنده ای بطور مستقل یا غیرمستقل از جانب متخصصان و پژوهش گران داخلی و خارجی به رشته تحریر درآمده و نشریاتی در این باره به چاپ رسیده باشد.مجموع کتب و منابع مستقل که تا به امروز در این باره نوشته شده با توجه به وسعت و اهمیت فرش و بویژه قالی پاسخگوی نیازمندی تشنگان زلال این دستباف نمی باشد و صنعتی بدین حد گسترده همه گیر نیاز به پژوهش و شناسایی و معرّفی بیشتر دارد.«سازمان صنایع دستی ایران»به منظور معربفی کتب و مقالات مستقل یا غیر مستقلی که پیرامون فرش نگاشته شده اند کتابی با نام «کتاب شناسی فرش» منتشر نموده و در آن نام و مشخصات 617 کتاب و مقاله را به میان آورده است.این تعداد کتاب و مقاله شامل 191 منبع مستقل و 392 منبع غیر مستقل و 34 پایان نامه و گزارش دانشگاهی است که کلاً بوسیله محققان و فرش شناسان ایرانی تدوین گردیده اند.در مورد فرش دستباف ایران کتاب های دیگری نیز بوسیله پژوهشگران علاقمند ایرانی و غیر ایرانی به زبان فارسی یا سایر زبانها نوشته شده که نویسندگان آنها نتیجه تحقیقات خود را به جهانیان عرضه داشته اند.کار تحقیق و نویسندگی درباره فرش و فرشبافی و صنایع جانبی آن از جمله رنگرزی از دیرباز متداول بوده است،جهت ارائه قدمت اینگونه تحقیقات و تالیفات می توان به از جمله «دست نویس»هایی که پیرامون رنگرزی در مصر قدیم به زبان هیرو گلیف نگاشته شده است اشاره نمود. «بولوس» مؤلف مصری نیز در کتابی که به نام «هنر رنگرزی»در شهر «مندس» در مصر نگاشته پیرامون رنگرزی با فلزات و رنگ ارغوانی حقایق گرانبهائی را عرضه داشته است.«بولوس» پدر هنر رنگرزی لقب گرفته و کتاب او بارها در طیّ تاریخ رونویسی شده است و نسخه های خطّی بسیاری از آن در کتابخانه های لیدن،ونیز پاریس و وین موجود می باشد.

یا «علف فرنگی» گیاهی است که ساقه بلند و باریک دارد و ارتفاع آن تا یک متر می رسد،گلهایش آبی یا سفید می باشد و تخم قهوه ای رنگ آن هر ده دانه در یک قبّه قرار دارد.تخ کتان را «بذرک» گویند و از آن روغن می گیرند.این گیاه جهت استفاده از الیاف آن کشت می شود.برای بدست آوردن الیاف کتان بدین گونه عمل می کننده که: ساقه های آن را در آب می خیسانند،از آن الیاف سفیدی بدست می آید. این الیاف برای بافتن پارچه های کتانی بکار می رود،اما در فرش مصرفی ندارد زیرا ضخیم و کم دوام است.رنگ الیاف کتان متفاوت و از جمله کرم،خاکستری،نقره ای،سبز و قهوه ای می باشد.کتان یکی از قدیمی ترین الیاف شناخته شده و بکار برده شده بوسیله انسان است و اینک بیشتر در جمهوری فدراسیون روسیه،بلژیک،هلند،ایتالیا،فرانسه،مصر کشت می شود.

آنچه به خط جلی نسخ یا نستعلیق یا به خط طغری یا کوفی بر در و دیوار مسجدها،مقبره ها محل های متبرکه می نویسند یا نقش می دهند.کتیبه ممکن است بر روی سنگ یا کاشی نوشته شود.درفرش نیز این کلمه در معرفی دو گونه نقش بکار می رود: 1-نوشته ای که بر حاشیه فرشها نقش می بندد. 2-اشکال هندسی که بویژه باطرح مستطیل در حواشی فرش می آید.

تزئیناتی که بویزه در حاشیه فرش با انواع خط یا گل و به صورت مستطیل یا شکل قلمدان و غیره بافته گردد.این خطوط به اشکال زیر در فرش بافته می شود: الف-آیات و سوره های قرآن که در تابلوها و دیوارکوب ها مورد استفاده اند رایج ترین این سوره ها و آیات عبارتند از: 1-سوره الحمد(سوره 1) 2-سوره الاخلاص(سوره 112). 3-سوره النصر(سوره 110). 4-سوره القدر(سوره 97). 5-آیۀ الکرسی(از آیه 256 الی 259 سوره البقره). 6-و إن یکاد(از آیه 51 الی 52 سوره(الحاقه-ن). ب-مطالب نهج البلاغه و گفته های بزرگان که در حاشیه فرش معمولاً می آید. پ-نوشته سر در ساختمانها و محراب ها و مساجد که عکس آنها در فرش بافته می گردد. ت-اشعار ویژه پندآموز آن. ث-تاریخ ها مانند: 1-تاریخ وقایع نقش بسته در فرش. 2-تاریخ بافت فرش. ج-نام افراد که با عنوان بافنده،به فرمایش،سفارش دهنده و معمولاً در حاشیه فرش می آید.

صمغ یا شیره ای است که از گیاهی به نام «گون» گرفته می شود و آن را با تیغ زدن ساقه های گیاه بدست می آورند و بیشتر در نساجی و پارچه بافی و کاغذسازی و ساختن چسب بکار می رود.کتیرای خشک به رنگ زرد و سفید است و طعمی تلخ و نامطبوع دارد.در بازار شکل آن بصورت مفتول،ورق،لوله است(با-فع) «کتیرای هندی»نیز نوعی از کتیرا است که در ایالت کجرات هند بیشتر بدست می آید و از آن به جای کتیرای معمولی که بسیار گران است استفاده می شود.

«چندضلعی»

بوته کج که از نقشمایه های رایج فرش است. به عبارت دیگر چنانچه انواع بوته ها از پایه بهم نزدیک و از سر از هم جدا باشند یا بالعکس سر آنها بهم چسبیده و پایه ها از هم دور گردند تشکیل کج بوته ها را می دهند.

یا «سرکج،سره»

یا «تعرفه فرش»

پروتئین نامحلول یا گروهی از پروتئین ها که در پشم،مو،پوست،شاخ،سم حیوانات وجود دارد.

یا «اجاره»،بهای حمل و نقل کالا و مبلغی که کرایه کننده کشتی یا سایر وسایل نقلیه(زمین،هوایی،دریایی)به منظور حمل و نقل کالای خود می پردازند(با-فص)و در مکاتبات بازرگانی بیشتر از آن با عنوان«هزینه حمل»نام برده می شود.

یا «گلیم باف،صوف باف»

استان کردستان در نواحی کوهستانی شمال غرب ایران قرار گرفته و محدود است از شمال به آذربایجان غربی و زنجان و از جنوب به همدان و باختران و از مشرق به زنجان و همدان و از مغرب به کشور عراق.کوه های مهم آن«سفیدرود،زرینه رود،سیمینه رود،دیاله»است.کردستان آب و هوایی معتدل و کوهستانی و چمن زارها و مراتع و چراگاههای سرسبز دارد و بدین جهت مستعد و مهیّای دامداری می باشد.کردها یکی از اقوام ایرانی می باشند که محل سکونت آنها اغلب در نواحی کوههای زاگرس است.تاریخ کرد قبل از اسلام مانند سایر ایلیات و عشایر تاریک و مبهم است.لهجه کردی به دو گونه متمایز یعنی«کردی مکری»و «کردی سنه»تقسیم می گردد و افراد این قوم در ایران عمدتاً در آذربایجان غربی،کردستان سکونت دارند.مردم کرد اعم از شهری یا روستایی و عشایر و ایلیاتی و ساکن در استان کردستان یا آذربایجان دامدار و کشاورزاند.این قوم همواره در طول تاریخ خود با صنایع دستی بویژه قالیبافی و گلیم بافی آشنا بوده و با توجّه به اینکه مهمترین مادّه اولیه این صنعت در محل و بوسیله خودشان تهیه می گردد با علاقمندی و سهولت بدین کار اشتغال داشته و دارند تا آنجا که برخی از روشهای بافت انواع فرش از قدیم الایام به مردم این ناحیه نسبت داده شده و از جمله به نام «سنه»معروف گردیده است.علاقمندی به هنر و صنعت فرش و فرشبافی و مداومت و پویایی آن بر اثر تلاش تقریباً شبانه روزی این مردم تا بدان حد در ارتقاء کیفیت و حسن شهرت دستبافهای ایشان مؤثر بوده که اینک قالی و قالیچه و گلیم و سایر فرشهای دست باف کردی مانند بافته های مردم سنندج و بیجار در ردیف بهترین دستبافهای کشور قرار گرفته،شهرت جهانی یافته و موزه ها و بناهای بزرگ در سراسر جهان را مزِن ساخته است.جنس فرشهای این ناحیه معمولاً پشم می باشد و پرزها کوتاه اند.بافت قالی های کردی با گره متقارن(ترکی)و بگونه یک پوده و دو پوده انجام می شود.نقش ها اغلب هندسی و ذهنی و رنگ ها روشن و کرم یا سرخ است.اصولاً در بین عشایر بیشتر نقشها هندسی،ریزباف اند.طرح فرش این ناحیه متنو،ع می باشد و بسیاری از آن معروفیت جهانی یافته و با نامهای محلّی شناخته میشود که از جمله می توان به طرحهای وکیلی،گل و بلبل،ماهی درهم،ماهی هراتی،گل محمّدی و گل میرزا علی اشاره نمود و طرحهای قالیچه ها بویژه 1/5 ذرعی«زیر جانمازی»و دو ذرعی به نامهای جقّه چارکی،جقّه ریز،گل توپی،کلاه فرنگ،ترنج گل و بلبل دارای معروفیّت اند.پشم بوسیله اهالی بیشتر با دست ریسیده و تابیده می گردد و فرشها بویژه قالیچه و «زیر جانمازی»بدست دختران و زنان بافته و آماده می شود.گلیم کردستان بخصوص بافت بیجار و سنندج بسیار زیبا و خوش نقش است و گلیم «سنه»از زمانهای گذشته شهرت جهانی و خریداران داخلی و خارجی فراوان داشته است.حصیربافی،یکی دیگر از صنایع دستی مردم این ناحیه می باشد و نی که مادّه اولیه این زیرانداز قدیمی است در ناحیه و بویژه در اطراف دریاچه «زریوار»واقع در غرب مریوان و برخی نقاط دیگر استان یافت می گردد.

رنگی است بسیار رایج در کار رنگرزی خامه فرش و دارای انواع متعدد.روشن آن را بگونه سنتی از ترکیب زاج سفید،برگ مو،پوست گردو بدست می آورند و کرم معمولی یعنی تیره تر آن از پوست انار،برگ مو،روناس،زاج سفید حاصل می گردد.کرم زرد با مواد زاج سفید و برگ مو بدست می آید و کرم معمولی با استفاده از پوست انار و پوست گردو فراهم می شود.نخودی نوعی از رنگ کرم است که سیر و روشن دارد و سیر آن به نارنجی می ماند.هلی نیز نوعی دیگری از کرم روشن می باشد و خود دارای انواع است.کرم را می توان از متنوع ترین رنگها در طبیعت بشمار آورد.

یا «قرمز دانه»

استان کرمان از مناطق مرکزی و خشک کشور است که محدود می باشد از شمال به خراسان و از مشرق به بلوچستان و از مغرب به یزد و فارس و از جنوب به مکران.در این استان سلسله کوههای نسبتاً بلندی از جانب شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده اما رودخانه پرآبی وجود ندارد.دامداری که خود بوجودآورنده بخش مهمی از مواد اولیه فرشبافی است به جهت خشکی هوا رونق چندانی ندارد.شهر کرمان مرکز استان کرمان در 1076 کیلومتری تهران واقع و محدود است از شمال به یزد،از مشرق به دشت کویر،ازجنوب به بم و بافت،از مغرب به رفسنجان.این شهر دارای 30 درجه و 15 دقیقه عرض شمالی و 57 درجه و 5 دقیقه طول شرقی است و ارتفاع ان از سطح دریا 1749 متر می باشد.قسمت شمالی کرمان بیابان و کویر است و آب و هوایی خشک دارد و بخش جنوبی به جهت کوهستانی بودن و داشتن ارتفاعات دارای آب و هوایی معتدل است.آب مورد مصرف در این شهرستان از قنوات قدیمی و جدید حفرشده تأمین می گردد.از روزگاران گذشته نام کرمان با فرش،آنهم نوع مرغوب و پاخور آن مترادف بوده و ویژگیهای فرش کرمان در ادبیات و «فکلور»کشور ما نیز نفوذ کرده و ایرانیان،مردم مقاوم و پراستقامت و پیرناشدنی را به «قالی کرمان»مثل می زنند.استان کرمان که با وجود هوایی خشک و زمینی کم آب دارای آب و هوایی خوش است از دیرباز یکی از مراکز مهم فرشبافی کشور ما بشمار می رفته و تاریخ فرشبافی کرمان به قرنها پیش و قبل از دوران صفویّه می رسد.در کرمان مردم اصولاً به صنایع دستی علاقه زیاد دارند.نسّاجی،حلّاجی پشم،ریسندگی،صنایع چوب،فرشبافی،ترمه دوزی،پته دوزی،ورشو سازی برخی از رشته های هنر دستی این مردم است که با بردباری و حوصله خاصّ خود بدان اشتغال دارند.در کرمان و شهرهای راور،جوپار،بافت،ماهان،بم،جیرفت و رفسنجان و زرند و سیرجان و گلباف و سایر شهرها و قراء و قصبات این استان مردم فرشبافی را به عنوان شغلی اصلی انتخاب کرده اند و با علاقه زیاد به آن می پردازند.بدین جهت است که طرح و نقش و بافت فرشهای این استان همواره تازگی و زیبایی و تنوّع خود را حفظ کرده و می کند.برخی مشخصات فرش کرمان به شرح زیر است: طرح و نقش:گل و گیاه و درختان بطور کلّی نقشمایه های رایج در فرش کرمان اند.طرح های فرش در این منطقه معمولاًلچّک ترنج،افشان،درختی،حیوان دار،بازوبندی،گردنبندی،خشتی،سلسله ای،شاه عباسی،چهره بافی می باشد. زمینه:ساده یا با گلهای افشان و دسته گل معمول است. رنگ،تا چندی پیش اغلب گیاهی و اینک بیشتر شیمیایی و رنگ مورد مصرف در فرش کرم،لاکی،سرمه ای،خاکستری می باشد. بافت:معمولاً با گره نامتقارن،دو پوده انجام می گردد. دارقالی:عمودی و در نواحی عشایرنشین از جمله سیرجان افقی(خوابیده)است.

برای دسته بندی و مطالعه رنگها طرق گوناگون ابداع گردیده که دایره رنگی و کره رنگی از جمله آن است.کره رنگ مناسب ترین طرح برای نشان دادن خصوصیات و وجوه گوناگون دنیای رنگ می باشد.کره رنگی به دوازده نصف النهار و شش مدار تقسیم می گردد.در سطح کره دوایر مدار متحدالمرکز رسم می شود و بدین ترتیب هفت منطقه بوجود می آید.چنانچه دوازده نصف انّهار عمود بر این شش منطقه مداری متحدالمرکز از قطبی به قطب دیگر رسم کنند در منطقه استوایی آن دوازده چهارضلعی هم شکل بدست می آید.در این چهارضلعی ها از رنگهای خالص دوازده گانه دایره رنگی قرار می دهند.خط استوایی،کره را به دو قسمت تقسیم می کند قسمتی به طرف قطب بالا است و تغییر مایه های روشن می گیرد و بخشی که به طرف پایین است تیره می باشد و تغییر مایه های تیره می پذیرد(با - کا)

مخفف بی کرومات سدیم یا پتاسیم.فلزی است نقره ای رنگ و برّاق و بسیار محکمفدر مجاورت هوا فاسد نمی شود.در 1900 درجه سانتیگراد حرارت ذوب می گردد و از اسیدها تنها اسد کلریدریک در آن اثر میکند.از این فلز آلیلژهای مختلف تهیه می شود مانند آلیاژ«نیکروم»یا نیکل کروم.ظرفیت کروم «2 - 3 - 6»و وزن اتمی آن (52/01)می باشد.سنگ معدن کروم در کالدونی و خاورمیانه یافت می شود و در ایران از معدن عبّاس آباد استخراج می گردد.دندانه کرون مهمترین دندانه رنگرزی رنگهای شیمیایی است و رنگهایی را که با این دندانه ثابت می گددد رنگهای کرومی نامند.

پشم یا پر بسیار نرم.پرزهای نرم ولطیفی که از بن موهای بز می روید و آن را می چینند و پس از ریسیدن در بافتن پارچه های کرکی بکار می برند.کرک را:تبت،تبد،گلغر،تیفتیک هم می نامند.شتر نیز کرک دارد الیاف کرک که بسیار ظریف و نرم و گرم است به نزدیک پوست حیوان می روید.برخی به غلط پشمی را که از زیر بغل و سینه گوسفند چیده می گردد و از لحاظ نرمی و لطافت بهتر از چشم سایر نقاط بدن حیوان است«کرک»نامند.

یا «کلوزار»وسیله ای است شبیه شانه که برای کوبیدن و یک دست کردن پشم یا کرک بافته شده در مناطق روستایی از آن استفاده می گردد.دسته کرکیت در امتدادپرّه های آن تعبیه شده است.این اصطلاح در اغلب نقاط از جمله گلپایگان،اصفهان و خراسان رایج می باشد.

به منظور از بین بردن پشم و نخ اضافی در پشت و روی فرش که حتی پس از صیقل دادن آن ممکن است بر جای ماند و نیز جلوه گری بیشتر نقش آن،این دست باف را کز می دهند.کز دادن پس از رفو کردن فرش صدمه دیده در جای رفو به ویژه در فرهای کهنه مورد استفاده دارد زیرا نخ بکار رفته در محل رفو را کهنه نما و کمی کدر و زرد نموده با نخ های سایر نقاط فرش هم آهنگ می سازد.به منظور کز دادن فرش،داربستی در محوطه رو باز فراهم می سازند و فرش مورد نظر را بر روی آن می اندازند.کسی که مامور کز دادن است با مشعل یک بار پشت فرش را و بار دیگر با پشت و رو کردن آن روی فرش را با مهارت و دقّت لازم کز می دهد و ارتفاع پرز را در روی فرش یکنواخت می سازد.اینک عمل کز دادن با مشعل های گازی صورت می گیرد و بعضاً فرشها بدین طریق کهنه نما نیز می گردد.

از رواج افتادن چیزی و پیدا نشدن خریدار و خواهان برای آن.

در برخی محموله ها تعدادی از عدل و بسته بندی کالاها بر اثر اشتباهاتی که عوامل مختلف ممکن است انجام دهند،نسبت به لیست کالا کسر می آید و به اصطلاح محموله کسری دارد که به «کسر تخلیه»معروف است.چون در چنین مواردی گمرک مگر با اخذ ودیعه از طرف خریدار اجازه خروج کالا را نمی دهد و این کار موجب تاخیر در وصول کالا به مقصد می شود که در نهایت به زیان فروشنده است لذا فروشنده و عوامل او در کنترل و بازرسی بسته ها و عدل ها در مباء می بایست دقت لازم بعمل آورند.

وسیله است مخصوص پرداخت قالی شبیه کاردک.

وسیله نقلیّه آبی که در رودخانه،دریا،اقیانوی برای حمل بار یا مسافر یا سایر عملیّات بکار می رود.کشتی دارای تابعیّت و پرچم است و قابلیّت دریاپیمایی آن باید به تایید دفاتر فنّی خاص طبقه بندی کشتی ها رسیده و گواهی بحرپیمایی برای آن صادر شده باشد(با-فص)

میزان جمع شدن الیاف پس از کشیده شدن قابلیت کشش و ارتجاعی آن است.برای اندازه گیری قابلیت کشش الیاف آن را تا سر حد پاره شدن از دو طرف می کشند و رها میکنند تا به وضع اولیه بازگردد.اختلاف بین طول تار کشیده شده و تار جمع شده را «کشش باقیمانده»نامند.حدّ کشش برخی الیاف به شرح زیر است: 1-پشم 35 تا 45 درصد. 2-پنبه 6 تا 7 درصد. 3-کتان 1/6 درصد.

قدرت جذب بازار بنحوی که اثر نامطلوب و محسوس بر قیمت ها نگذارد.به عبارت دیگر زمانی که به دلایل متعدّد عرضه یا تقاضای کالا یا خدمتی خاص در بازار دچار افزایش یا کاهش می گردد و تعادل آنها بهم می خورد؛توانایی بازار و نیروهای حاکم بر آن(از لحاظ اقتصادی)که بنحوی این عدم تعادل را بدون تاثیرگذاری بر قیمت ها تعدیل کند کشش بازار نامیده می شود.

پشم بسیار نرم و ظریفی است که در برخی نژادهای بز کشمیر واقع در جنوب هند و نیز «تبّت»بدست می آید.

فرشی است که در متن و زمینه آن را با نخ ابریشمی بافته باشند و نقوش آن از پشم باشد.

فرش،آنچه کف اطاق و غیره را بپوشاند.اصطلاحاً به فرش های ماشینی یا موکت یا قطعات کوچک ساخته شده از الیاف مصنوعی نظیر«نایلن،پرلن» گویند.

کف پوشی است که بی نقش و یا با نقش از مواد مصنوعی بوسیله ماشین و در کارخانه در قطعانی با عرض مشخص و استاندارد و طول غیرمشخص و زیاد ساخته شود.

فرشی را «کل»گویند که قسمتی از پرز آن در برخی نقاط به علل گوناگون ریخته باشد.این فرش را اصطلاحاً «نخ نما»هم می نامند.معمولاً فرشهایی که با پشم «دباغی شده،مرده،دوباره رشته شده»بافته شده باشد یا آفت زدگی پیدا کند «کل»می گردد.

یا «کلاوه»چرخی را گویند که نخ دور آن پیچیده می شود و در داخل کلاف جای می گیرد.

یا«کلافه،کلاف نخ»رشته الیاف به دور خود یا چرخه و فلکه(کلابه)پیچیده شده است.وزن نخ پنبه ای کلاف معمولاً 150 گرم است.

کلاف کوچکی که دارای طول معیّنی بوده و جهت تعیین چگالی خطی یا نیروی پارگی یا هر دو از آن استفاده می شود.(با-ما-28)

شستشوی کلاف نخ که در سه هنگام انجام می شود(با-ما-1460): 1-قبل از «دندانه دادن»با مواد صابونی و کربنات. 2-بعد از دندانه دادن برای گرفتن مواد اضافی و زاج. 3-بعد از رنگرزی برای گرفتن رنگ اضافی و تثبیت رنگ آن.

پیچیدن مقداری نخ به دور دوک یا وسیله دیگری که مجموعاً فرمی و اندازه ای معمول و متداول یابد.اینک معمولاً کلاف کشی بوسیله دستگاههای مخصوص و در کارگاهها و کارخانجات انجام می گیرد.

مقیاس طول در آلمان که معادل 173/736 سانتیمتر است.

موی پیچیده،دسته مو. در فرش یکی از زایده های آویخته به ترنج اصلی وسط قالی را گویند مثلاً در طرح شیخ صفی به شانزده آویزه به ترنج وسط فرش را که به شکل بیضی است گفته می شود.

گازی است زرد رنگ دارای بویی تند و زننده که استشمام آن خطرناک است.در طبیعت به حال آزاد وجود ندارد.ترکیبات آن زیاد است در آب حل می گردد.با فلزات ترکیب کلرور حاصل می کند.محلول کلر در صنعت به کار می رود.در آب دریا به میزان 1/9 درصد وزنی وجود دارد.عدد اتمی این «17»و ظرفیتش «1 - 3 - 5 - 7»و وزن اتمی آن 35/453 می باشد.کلر را به مصرف خالص سازی آب،ساخت آهک کلرینه برای سفیدگری الیاف می رسانند.

گرد سفیدی است دارای بوی کلر برای آنکه کلر خود را از دست ندهد آن را در بسته های غیر قابل نفوذ نگهداری و حمل می کنند،مصرف آن جهت از بین بردن میکروب ها،ضدعفونی در دیوار و سقف دامداری ها است و برای سفید کردن پارچه و الیاف نیز از آن استفاده می شود.کلرور دوشو کلّیّه رنگهای معدنی و آلی (قطرانی) را از بین می برد(با-شم)

نمک هایی است که از اثر گاز کلر بر محلول سرد و رقیق سود،پتاس،آب آهک بدست می آید.این کلرورها عبارتند از «آب ژاول،کلرور دوشو»

پشم را با «کلر»تغییر وضع دادن.پشم در مقابل «کلر»قسمتی از فلس های خود را از دست می دهد و صاف و صیقلی می گردد و کهنه نما می شود و این عملیات را «کلرینه کردن پشم»نامند.کلرینه کردن به منظور شفاف نمودن پشم و افزایش قدرت جذب رنگ آن و کهنه نما کردن فرش و جلوگیری از نمدی شدن مصنوعات پشمی انجام می شود.