لغت نامه



قالی کوچک پارچه.دستبافی پرزدار که فرش انداز آن به طور معمول کمتر از شش متر مربع باشد. قالیچه ها با توجه به ابعاد و اندازه ها و نیز نقشمایه و طرح و محل مورد استفاده آنها دارای انواع اند.

ابعاد و مساحت قالیچه متغیر است و با توجه به طرح و خواست بافنده و مورد استفاده از آن تعیین و بافته می شود. بر اثر بالا بودن سطح قیمت مواد اولیه و مزد بافندگان، خریداران فرش و نیز تولیدکنندگان آن علاقه بیشتری به بافت قالیچه های تا شش متر مربع یا قالی های کوچک پارچه تا ده متر مربع از خود نشان می دهند. در گذشته قالیچه ها را با مقیاس «ذرع» اندازه گیری می کرده اند و هم اینک نیز این روش بطور پراکنده معمول است و اصطلاحات «یک ذرع، ذرع و نیم، دو ذرع» رایج می باشد. ابعاد معمولی قالیچه های ایران در مقیاس متری به شرح زیر است:(70/0 = 00/1 × 70/0 متر مربع )(48/0 = 60 × 80/0 متر مربع )(200/1 = 20/1 × 00/1 متر مربع )(50/1 = 50/1 × 00/1 متر مربع )(62/1 = 56/1 × 04/1 متر مربع )(16/2 = 80/1 × 20/1 متر مربع )(64/2 = 20/2 × 20/1 متر مربع )(14/3 = 11/2 × 49/1 متر مربع )(15/3 = 25/2 × 40/1 متر مربع )(00/30 = 00/2 × 50/1 متر مربع )(15/3 = 10/2 × 5/1 متر مربع )(60/3 = 40/2 × 5/1 متر مربع )(68/3 = 30/2 × 60/1 متر مربع )(22/5 = 90/2 × 80/1 متر مربع )(60/3 = 00/2 × 80/1 متر مربع ) سلیقه طراحان، بافندگان، مصرف کنندگان قالیچه ها در سطح جهان نیز نسبت به ابعاد این دستباف متفاوت است، مثلاً: در چین و پاکستان اندازه ها: از 61/0 × 91/0 متر تا 52/1 × 44/2 متر می باشد و قالیچه های با ابعاد: از 61/0 × 221 متر تا 22/1 × 83/1 متر و نیز 22/1 × 13/2 متر، اندازه های متعارف اند. و در هند، این کشور دیگر آسیایی، اندازه ها: از 90/0 × 83/1 متر تا 22/1 × 14/2 متر معمولی و متداول می باشد. در تونس نیز ابعاد قالیچه ها: از 70/0 × 40/1 متر تا 70/1 × 40/2 متر معمول است. خواست بازار که نتیجه تقاضای خریداران از این کالا است در تعیین ابعاد آن تاثیر زیادی دارد. مثلاً مردم ژاپن خواهان قالیچه های کوچک پارچه اند و در نتیجه بازار این کشور که بیشتر وارد کننده فرش چین و پاکستان می باشد از لحاظ ابعاد قالیچه آن هم از نوع کوچک تر آن است. یا بازار آمریکا بطور معمول خواهان قالی های ابعاد: از 61/0 × 91/0 متر تا 75/2 × 66/3 متر می باشد.

قالیچه با توجه به ابعاد، محل مورد استفاده، نقش و نقشمایه دارای انواع است که برخی از آن عبارت است از: الف: از لحاظ محل مورد استفاده: 1- «تودری» که در قسمت ورودی اطاق یا جاهای دیگر مورد استفاده قرار می گیرد. 2=- «پشتی» که بصورت رویه پشتی و محل اتکاء مورد استفاده است. 3- «جانمازی یا سجاده» برای محل نمازگزاری. 4- «قاب عکس» که بصورتت دی.ارکوب یا قاب عکس از آن استفاده می گردد. ب: از لحاظ نقش و طرح: با انواع بسیار از جمله: 1- «قالی گبه» 2- قالیچه های عکسی 3- قالیچه های حیوان دار از جمله «قالیچه های شیری»4- قالیچه های «گلیم»

از طرحهای ابداعی و ابتکاری جدید در فرش بلوچ است و آن بدین گونه است که میانه زمینه از جنس گلیم و اطراف زمینه به انضمام حوای آن ارز جنس قالی یا بالعکس بافته می گردد. محل وصل قالی باف و گلیم باف را به طور یک در میان از مثلث هایی که یکی گلیم و دیگری از جنس قالی است؛ می بافند. در این گونه فرشها که تزئینی است، توجه به سلیقه خریداران یا بافندگان تغییرات گوناگونی نیز از جهت نقش و نقشمایه ها و سطح قسمت فرش یا گلیم باف نیز داده می شود.

قالیچه هایی که نقشمایه اصلی آن شیراست و معمولاً وسیله عشایر و ایلیات به ویژه عشایر قشقایی و روستائیان بافته می شود. «شیر» از زمان های گذشته مورد توجه و علاقه ایرانیان به خصوص مردم فارس بوده و امروزه این نقش از طریق سکه ها، مهرها، شیرهای سنگی، و دیگر نقوش وابستگی خود را با گذشته حفظ ی کند و با «گبه» های شیری به داخل چادرها و زندگی مردم راه می یابد. بافتن قالی و قالیچه ها و گبه های شیری، این دستبافهای ارزشمند بمرور و با از بین رفتن شیرهای سنگی و نسل شیر بتدریج در حال منسوخ شدن است. پیرامون علل بافت شیر و سایر حیوانات بر فرش ها می توان گفت که: اصولاً استفاده از نقش حیوانات نشانه علاقمندی طراح نقش نسبت به خلق و خوی و خصوصیات آن حیوانات است، اعم از آنکه این نقشها در فرش بافته شود یا بر سکه ضرب گردد یا بر سنگ نقش بندد. زنان عشایری که با سرانگشتان خویش دانه دانه بر تار قالی گره می زنند با این گره ها نقش شیر یا شتر و اسب و عقاب بر دستباف خود می نگارند، مکنونات قلبی خویش را در داشتن اطرافیانی (همسر، برادر، پدر) با چنین خصوصیات بازگو می کنند. آنها شیر و اسب و شتر و عقاب را به نشانه شجاعت و نجابتت و استقامت و بلند پروازی بر فرش می بافند و تا بدین وسیله مردان خانواده و سایر اطرافیان را به داشتن چنین خصوصیاتی ترغیب نمایند. زنان عشایر و روستایی که بنابر عرف و عادات محلی توان نصیحت گویی و امر و نهی را بر مردان خویش ندارند این نقش هارا بر دستباف خویش که همواره در دید و منظر مردان است می بافند تا همیشه دلاوری ها، استقامت ها، مبارزات و پیروزی ها را به یاد ایشان آورند و ضمناً در فرزندان خویش نیز این خصایل را تقویت کنند. این نقش ها معمولاً بگونه دلخواه و بصورتی مجازی یا حقیقی مثل شیر دهان باز با دندان های نمایان یا اسب با قامتی موزون و آرامشی نجیبانه بافته می گردد.

یا دندان موشی، گرهی است دنباله دار و زینتی که اغلب در فرشهای هنری جهت تزیین گلین باف و ریشه فرش بکار برده می شود و محل قرار گرفتن آن ممکن است در دو سر ریشه یا گلیم باف یا بین گلیم باف و ساده باف یا در وسط گلیم باف در نظر گرفته شود. گره قایقی را می توان با نخ یک رنگ یا چند رنگ بوجود آورد.

قاین یکی از بزرگترین شهرهای ایالت قهستان از توابع خراسان قدیم بوده و اینک نیز از شهرهای این استان محسوب می گردد.«حمدا... مستوفی» در کتاب «نزهة القلوب» که در قرم هشتم هجری نوشته شده قاین را به آبادی یاد کرده است و «مقدسی» در قرن چهارم هجری این شهر را از جهت بافتن قالی ها و سجاده ها صاحب شهرت دیده است. در این شهر از قدیم الایام صنعت فرش بافی رایج بوده و قالیچه ها و سجاده های بافت آن بگونه ای که ذکر شد شهرت فراوانی داشته است. اینک در قاینات قالیبافی به عنوان هنری مردمی و عمومی و روستایی در جنب امور کشاورزی و دامداری متداول است و قالی بزرگترین رقم صادرات این منطقه می باشد.در قاینات فرشها با نقش ذهنی و هندسی بافته می شود. ابعاد قالی ها کوچک و رنگها مایه دار و تیر است و مواد اولیه آن در محل یا بازار تربت – حیدریه و مشهد فراهم می گردد.

دوک حامل نخ های رنگی. آن را «دیس» هم گویند.

ترازوی بزرگ و یک پله توزین بارهای سنگین. در قپان بار، بر روی صفحه ای قرار می گیرد یا به چنگکی آویزان می شود. و این صفحه یا چنگک وسیله اهرمی به میله حامل سنگ های وزن که حساب شده و قابل تغییراند ارتباط یافته برابری بار و وزن ها را شاهیم قپان مشخص می سازد. قپان دارای میله ای مدرج با صفحه ای شماره دار است که بدان وسیله با جابجا کردن سنگ های وزن در مقابل شماره ها یا مشاهده عقربه مربوطه بر روی صفحه می توان وزن کالای مورد توزین را قرائت نمود. قپان دار = مسئول توزین که فردی است مورد اعتماد و امین.

نفوذ پذیری رنگ در بیننده. دو عامل مشخص کننده قدرت یک رنگ خالص، درخشندگی و وسعت آن است. درخشندگی رنگ ها را بر روی یک صفحه خاکستری خنثی می توان تجربه نمود و شدت و میزان روشنایی آن را دریافت. گسترش رنگ و وسعت آن نیز به سادگی و نظاره مستقیم یا اندازه گیری با مقیاسات میسر است.

یا پیمان یا عهدنامه، قول و قرار شفاهی یا کتبی است که بین دو شخص اعم از حقوقی منعقد شود و طرفین تعهداتی را قبول نمایند. قرارداد کتبی معمولاً دارای مشخصات زیر است: 1- نام طرفین قرارداد 2- تعهدا طرفین قرارداد 3- مدت انجام تعهدات 4- مبلغ قرارداد 5- سایر موارد از قبیل محل و نحوه تحویل و تحول کالای مورد تعهد و غیره.

بنا به فرضیه ای از «رنگهای اصلی و اولیه» طبیعت است و آخرین رنگ (از بالا) در رنگین کمان و در طبیعت رنگ آتش و خون می باشد. اگرچه آتش و خون از جهات گوناگون با یکدیگر تفاوت بسیار دارند، اما به هرحال هر دو نشانه حیات و زندگی و جنبش و هیجان و گرمی و تلاش اند، آنگونه که رنگ قرمز بدان شناخته شده است. قرمز نارنجی حاکی از عشق زمینی و قرمز آبی نشانه عشق روانی است و ارغوانی تجلی کننده اتحاد هر دو نوع عشق است. این رنگ به شدت می درخشد و به آسانی خاموش نمی گردد، حالات مختلف به خود می گیرد و انعطاف پذیر است و بویژه وقتی به جانب آبی یا زرد متمایل می گردد. قرمز با زرد و آبی که دو رنگ طبیعت اند به آسانی ترکیب می شود. قرمز برای تغییر مایه های رنگی دیگر بسیار مستعد است و بر روی رنگ سیاه تضاد ایجاد می کند و به طرف قرمز نارنجی متمایل می گردد. رنگ قرمز دارای طول موج بین 650 تا 800 میلی میکرون است که حداکثر طول موج برای دید انسان می باشد. رنگ قرمز در کار رنگرزی الیاف و نخ فرش بسیار مورد استفاده است و می توان گفت که از مهم ترین رنگ مایه ها در این مورد می باشد. رنگ قرمز را از قرمزدانه» نیز بدست می آورند. از متفرعات این رنگ «صورتی، گلبهی، زرشکی، ارغوانی است.رنگ قرمز هیچگونه گرایشی به جانب رنگهای زرد و آبی ندارد اما در مجا.رت این دو رنگ استعداد زیر و بم شدن می باید مثلاً قرمز جگری در اختلاط با آبی تلالو می یابد. انواع رنگ قرمز را از مواد طبیعی و گیاهی چون «روناس، قرمزدانه، توت سیاه و شاتوت بقم قرمز ریشه زرشک وحشی، گل انار، نوعی صدف دریایی و گلسنگ بدست می آورند.

بنا به فرضیه ای از «رنگهای اصلی و اولیه» طبیعت است و آخرین رنگ (از بالا( در رنگین کمان و در طبیعت رنگ آتش و خون می باشد. اگرچه آتش و خون از جهات گوناگون با یکدیگر تفاوت بسیار دارند، اما بهرحال هر دو نشانه حیات و زندگی و جنبش و هیجان و گرمی و تلاش اند، آن گونه که رنگ قرمز بدان شناخته شده است. قرمز نارنجی حاکی از عشق زمینی و قرمز آبی نشانه عشق روحانی است و ارغوانی تجلی کننده اتحاد هر دو نوع عشق است. این رنگ به شدت می درخشد و به آسانی خاموش نمی گردد، حالات مختلف به خود می گیرد و انعطاف پذیر است وبه ویژه وقتی به جانب آبی یا زرد متمایل می گردد. قرمز با زرد و آبی که دو رنگ دیگر طبیعت اند به آسانی ترکیب می شود. قرمز برای تغییر مایه های دیگر بسیار مستعد است و برخی رنگ سیاه تضاد ایجاد می کند و به طرف قرمز نارنجی متمایل می گردد. رنگ قرمز دارای طول موج بین 650 تا 800 میلی میکرون است که حداکثر طول موج برای دید انسان می باشد. رنگ قرمز در کار رنگرزی الیاف و نخ فرش بسیار مورد استفاده است و می توان گفت که از مهمترین رنگ مایه ها در این مورد می باشد.رنگ قرمز را از «قرمزدانه» نیز بدست می آورند. از متفرعات این رنگ «صورتی، گلبهی، زرشکی، ارغوانی است. رنگ قرمز هیچگونه گرایشی به جانب رنگهای زرد و آبی ندارد اما در مجاورن این دو رنگ استعداد زیر و بم شدن می یابد مثلاً قرمز جگری در اختلاط یا آبی تلالوو می یابد. انواع رنگ قرمز را از مواد طبیعی و گیاهی چون «روناس، قرمزدانه، توت سیاه و شاتوت بقم قرمز ریشه زرشک وحشی، گل انار، نوعی صدف دریایی و گلسنگ بدست می آورند.

این مایه رنگ به صورت لاک خشک فراهم می شود.

چون رنگ قرمزدانه معمولی وسیله اسیدها به مرور زرد می شود، به منظور جلوگیری از این تغییر رنگ آن را با مواد قلیایی از جمله آمونیاک تبدیل به ماده بنفشی می نمایند که اسیدها بر آن تاثیر نمی گذارند.

قرمزدانه را که به صورت گرد معمولاً وجود دارد برای آنکه بهتر در آب حل شود و حمل و نقل آن ساده تر گردد ابتدا با افزودن مقداری آب به شکل خمیر در می آورند. طرز تهیه خمیر قرمزدانه بدین گونه است که: پودر آن را در آب حل می کنند مدتی نگهداری می نمایند تا رسوب دهد و رسوب را به صورت خمیر جمع آوری می کنند.

نگهداری قرمزدانه بصورت گرد بسیار ساده تر از انواع دیگر آن است زیرا خوب بسته بندی می شود و کمتر فساد می پذیرد. لذا تهیه و مصرف بدین صورت این ماده رایج می باشد. طرز تهیه آن چنین است که قرمزدانه را خشک کرده و می سایند تا به صورت گرد درآید. به هنگام مصرف بهتر است ابتدا آن را خمیر کنند، سپس با حل نمودن خمیر در آب به مصرف برسانند.

کشک سیاه، مایه غلیظ ترش مزه و سیاهی که در کار رنگرزی مصرف دارد. این ماده معمولاً به جای «اسید لاکتیک» مصرف می شود.

فرش مگر در نقش های مشخص مانند درختی، گلدانی، تصویری قرینه بافته می شود. به عبارت دیگر قرینه سازی فرش بدینگونه است که: چنانچه دو خط بعلاوه (+) ای فرضی ترسیم شود که فرش را به چهار قسمت مساوی تقسیم کند هر قسمت چه طولی و چه عرضی قرینه یکدیگراند. طراحی، نقشه کشی، بافت، رفوگری و ترمم فرش های قرینه ساده تر از سایر فرش هاست. قرینه سازی بر سه گونه می باشد: 1- قرینه عمودی فرش و آن چنین است که اگر خطی عمودی فرضی فرش را از طول به دو نیم مساوی تقسیم کند این دو نیم قرینه یکدیگراند مانند قالی های طرح محرابی. 2- قرینه سازی افقی که چنانچه خطی فرضی بطور افقی به نحوی کشیده شود که فرش را به دو نیمه مساوی بالایی و پائینی تقسیم نماید، این دو نیمه قرینه یکدیگرند. 3- قرینه دو طرفه یا «+» که در فوق بدان اشاره گردید.

یا «تبر»

خط مستقیمی است که از مراکز سطوح یا حجم ها بگذرد و آن را به دو نیم مساوی تقسیم نماید. فرش چنانچه مربع یا مستطیل بشد دارای دو قطر مساوی است که در مرکز با یکدیگر تلاقی می کند و سطح فرش را به چهار مثلث متساوی ابدیل می نماید و چنانچه گرد و دایره ای بافته شده باشد قطر آن دو برابر شعاع بوده و خطی است که از مرکز دایره بگذرد و سطح آن را به دو نیم متساوی تقسیم کند. قطر در فرش می تواند «خط توجه در سطح» آن باشد و برای تفهیم طرح آن چشم و ذهن را یاری دهد.

مایعی است غلیظ و روغنی، نیم جامد، تقریباً سیاه رنگ که بوی مخصوصی دارد. این ماده از تقطیر و حرارت دادن ذغال سنگ در صنعت کک سازی بدت می آید. قطران خالص سازی شده بیرنگ است. این ماده در ساخت مواد رنگزا بکار می رود.

کاردی است که در نوک آن چنگکی دارد و در برخی نقاط بویژه آذربایجان و بیشتر نواحی غرب ایران از آن برای بافتن قالی استفاده می نمایند. از انواع قلاب د رفوگری نیز برای دادن خامه از پشت به طرف جلو یا از روی قالی به طرف پشت استفاده می گردد. قلاب دارای اشکال و نمره و جنس متفاوت است و معمولاً بر سه گونه زیر می باشد،1- قلاب رو که از قلاب بافت کوچکتر و ظریف تر است و در رفوگری هنگامی بکار می رود که از رو وبه طرف زیر زده شود. - قلاب بافت یا «چاقوی بافت» که همان قلاب بافندگان است که با آن خامه را بر چله گره می زنند. 3- قلاب پشت یا قلاب مشهدی و آن قلابی است که با نوک برگشته و به طرف داخل بر عکس قلاب های مشروحه فوق عمل می نماید یعنی خامه را از جلو به طرف پشت می برد و درک ارهای رفو نخ پرز را از پشت به طرف خواب فرش می آورد.

یا «قلعی» فلزی است سفید رنگ مایل به نقره ای از سرب سخت تر است و در 231 درجه سانتیگراد حرارت ذوب می شود. قابلیت تورق آن زیاد است و چکش خوار می باشد. در طبیعت بصورت خالص یافت نمی شود و همواره با اکسیژن و گوگرد همراه است. در «200» درجه سانتیگراد حرارت شکننده می گردد و در «40» درجه برودت به صورت پودر خاکستر رنگی درمی آید. دندانه قلع بیتر برای رنگرزی قرمزدانه و بدست آوردن رنگهای شفاف بکار می رود.

قلمی که معمولاً در سر آن دسته کوچکی موی اسب کار می گذراند و با آن نقشای می کنند. بدین منظور از موی گربه دو ماهه براق و یک رنگ و شاه پر کبوتر نیز استفاده می شود. قلم مو را بدین گونه فراهم می سازند که ابتدا موهای روی ستون فقزات گربه یا اسب و کمی اطراف آن را می چینند و بر طبق خواب طبیعی مو آن را لای کاغذی قرار می دهندو هنگام قلم بستن هر دسته مو را با دو انگشت گرفته و با سوزنی کرک های زاید را جدا می سازند و پس از حصول اطمینان از خالص و یک اندازه شدن موها، دسته ی قلم را آماده کرده موها را آب زده داخل شکاف دسته قرار می دهند . محکم می کنند و قلم موهایی را که موی کم پشت دارند «قلم نیزه ای» و آن را که دارای موی پرپشت است «قلم گندمی» نامند.

نوعی قلم است که از «نی» فراهم می گردد. قلم نی را با قلم تراش می تراشند و وسط نوک آن را برای هدایت مرکب شکافی به نام «فاق» می دهند.

پارچه ای که با قالب های حکاکی شده چوبی بر روی آن نقش و نگر الوان زده باشند. حکاکی بر روی برنج و نقره و طلا را نیز اصطلاحاً قلمکار گویند. این هنر بدانجهت قلمکار گفته شده که نقش ها با قلم بر روی پارچه نقاشی می گردیده است. این پارچه ها در گذشته به مصرف دوختن لباس های فاخر می رسیده و بعضاً با طلا و نقره تزیین می شده و خیمه و خرگاه و زین اسبان و سجاده ها و برخی وسایل دیگر را با آن تریین می کرده یا می ساخته اند. قلمکار را بر انواع پارچه ها از جمله چلوار و متقال و کودری می نگارند. بدین منظور از مواد کتیرا، رنگ آهن، رنگ گیاهی، زاج سفید، هلیلیه، نیل، پوست انار، روغن کوچک، پرطاووس و جوهر گوگرد استفاده می کنند.

ماده ای که قادر است اسید را خنثی کند و با آن تولید نمک نماید.

یافتن مقدار باز موجود در یک محلول به وسیله «عیارسنجی»

یا «کلیاب کشی» پختن ابریشم خام و گرفتن صمغ (سرازین) آن است.قشر روی الیاف ابریشم یا صمغ موجب افزایش دوام آن است، اما چون مانع جذب خوب رنگ و نیز جداسازی دو رشته باریک الیاف ابریشم طبیعی از هم می گردد وسیله پختن زدوده می شود. محلول پراکسید به خارج کردن صمغ از ابریشم کمک می کند. صمغ با دو روش زیر الیاف ابریشم جدا می شود: الف- وسیله بازهای شیمایی. ب- وسیله جوشانیدن در آب.

قم که در قدیم آن را «کمندان» می نامیده اند در فاصله 154 کیلومتری تهران قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا «933» متر می باشد. این هر دارای 34 درجه و 30 دقیقه عرض شمالی و 55 درجه و 53 دقیقه طول شرقی است و محدود می باشد از شمال به ساوه ورامین و شهر ری و از شرق به دریاچه نمک و کاشان و از جنوب به کاشان و محلات و از غرب به تفرش. قم هوایی در تابستان خشک و سالم و در زمستان معتدل دارد و اراضی آن وسیله قم رود مشروب می گردد. فرشبافی اینک یکی از اشتغالات قابل توجه اهالی شهر و روستاهای اطراف آن گردیده و قالی و قالیچه های ابریشمی و پشمی مهمترین قلم صادرات این شهر می باشد ظرافت در بافت و استفاده از مواد اولیه مرغوب و طرح های زیبا و متنوع از خصوصیات فرش قم است. بخش دیگر از اختصاصات قالی های قم به شرح زیر اند: 1- بافت: ریز2- رنگها: طبیعی و نیز شیمیایی و روشن3- طرح: ابتکاری، متنوع، اقتباس از فرش های آذربایجان و اصفهان و بیشتر لچک ترنج و شکارگاه و نقشمایه ها با خطوط اسلیمی و ختایی ها4- گره: متقارن (ترکی) و نامتقارن (فارسی) و بافت دوپوده و به ندرت جفتی بافی. 5- رجشمار: در فرشهای مرغوب و صادراتی از «40» به لالا6- جنس: پشمی و قالیچه ها اغلب ابریشمی7- ابعاد: کوچک پارچه، به صورت قالیچه و کناره

چراغ. وسیله ای است که در آن چراغ می افروزند و آن معرب «کندیل» است (لد) چراغ دان و فانوس (فن) در فرش قندیل شکل چراغ دادن است که معمولاً در دو طرف ترنج بافته می شود. در طرحهای ابنیه و محرابی فرش، شکل آن به عنوان روشن کننده محراب یا مسجد در قسمت بالایی به گونه آویخته بافته می گردد. اصولاً چراغ و جای چراغی که «جار» نام دارد از جمله نقشمایه های رایج فرش است که معمولاً طراحان و فرش بافان با الهام ازنمونه های موجود در اماکن عمومی و محل زندگی خود طرح ریزی می کنند و پر فرش می بافند. زیباترین نوع قندیل در طرفین ترنج فرش طرح آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی موزه «ویکتوریا و آلبرت لندن» نگهداری می گردد بافته شده است.

رنگ ساییده دانه قهوه، این رنگ ترکیبی است از قرمز و زرد. از رنگهای متداول در رنگرزی خامه فرش و سایر نخ ها است. قهوه ای معمولی مرکب است از. زرد 60 درصد، سرخ 35 درصد، سیاه 5 درصد. قهوه درخت کوچکی است که میوه آن به صورت دانه و هر دو دانه آن در یک غلاف جای دارد. دانه ها را تف داده می سایند و در آب می جوشانند و می آشامند درخت قهره در نقاط گرمسیر میوه می دهد. قهوه ای روشن را «جفتی» نیز گویند نوعی قهوه ای از مخلوط روناس و پوست گردو فراهم می گردد.

به رنگ قهوه ای سوخته است و از ترکیب مشکی و قرمز بدست می آید. نوعی از این رنگ از مخلوط نمودن زاج سفید،پوست گردو،برگ مو و روناس فراهم می گردد.

دار قالی، اصطلاحی است رایج در نواحی گرگان.

یا «رنگین کمان»

یا «مقراض» وسیله برش و قطع نخ یا پارچه. در قالیبافی بیشتر قیچی برای بریدن خامه ها و کوتاه کردن آن به کار می رود. در بافت های نامتقارن گاه باریکه زه واری برای اندازه نگاه داشتن برش و ارتفاع پرز و گوشت فرش در پشت این قیچی لحیم می کنند که قطر آن حدود 5/0 سانتیمتر است. قیچی رفو گری نیز مانند قیچی قالیبافی و بر دو نوع می باشد. 1- قیچی تخت معمولی که برای سر نخ زدن بکار می رود. 2- قیچی قالی بافی که دستگیره آن نسبت به اهرم ها (تیغه های برنده) با زاویه حدود «30» درجه برجسته است.

قیچی مخصوص است که دارای اهرم قوی و دستگیره بزرگتر از قیچی معمولی می باشد مانند قیچی های باغبانی و علف زنی. آن را در تربت حیدریه «دوکارد» گویند.

با «قیچی کاری» کوتاه و صاف و یک نواخت کردن پرز قالی را گویند اعم از آن که این کار به هنگام بافتن قالی یا رفو کردن آن انجام گیرد.

یا «رفوگری – قیچی کاری»

نوار نازکی که رشته یا بافته شده و دارای رنگ های گوناگون می باشد. نوشته اند قیطان از بلغارستان به اروپا و سپس جهان راه یافته است.

تارهای کناره قالی که بهم تابیده شده اند.

ارزش، تقویم ارزش کالاها و خدمات وسیله پول.

ارزش کالایی که مستند به ارزش خرید یکایک اجزاء متشکله آن به اضافه هزینه های انجام شده برای تولید مانند مزد کارگر و سایر هزینه های جنبی واقعی از جمله حمل و نقل و واسطه گری و آماده سازی و غیره باشد. قیمت تمام شده فرش عبارت است از هزینه های، 1- طراحی، نقشه برداری 2- ارزش مواد اولیه 3- دستمزد کار 4- هزینه های رنگرزی و ضد بید کردن و شستشو 5- بسته بندی، انبارداری، حمل و نقل، کرایه ها 6- واسطه گری، بازاریابی 7- حق بیمه 8- مالیات، عوارض 9- سود سرمایه ضمناً چون دریافت فرش استهلاکات وسایل و اثاثه بسیار ناچیز است مگر در موارد استثنائی هزینه استهلاک منظور نمی گردد.

چنانچه کالایی به قیمت های مختلف به فروش برسد، آن قیمت که به مبلغ خرید به اضافه سود عادلانه یا قیمت تمام شده نزدیکتر باشد عادلانه است.

اصطلاحی است بین تجار و کسبه فرش که بر قیمت عمده فروشی در بازار گفته می شود. به عبارت دیگر قیمت کف بازار پایین ترین قیمت روز در بازار معاملات می باشد.

یا «گره قیوردز»

یا (آلیزارین) خالص.گرد قهوه ای رنگی است که از عمل کردن ریشه روناس در اسید سولفوریک بدست می آید و پارچه های پشمی را با آن رنگ می کنند.

یا (گوه)

واحد اندازه گیری حجم و وزن جهت مایعات است.این واحد در انگلستان مقیاس وزن مایعات و برابر پیمانه ای است تقریباً معادل 4/5 لیتر و در امریکا این مقیاس 3/785 لیتر می باشد.