لغت نامه



نمکدان کیسه ای است با حجم مختلف و دری تنگ که دارای «لیفنی» جهت بستن آن می باشد. نمکدان را در قدیم پر از نمک کرده در آن را با کشیدن نخی که در داخل «لیفن» قرار گرفته محکم می بستند و دو لنگه آن رابر پشت حیوان قرار داده حمل و نقل می کردند.

شکل نصف قاب به طور عمودی یا افقی که در طرح های هندسی فرش بافته می شود.

طرحی است عمودی که در اغلب مراکز فرشبافی ایران بنام «ماهی» آن را می بافتند بنای این طرح بر اشکال چند ضلعی که در اطراف آن ماهی یا گل های ریز نقش بسته گذاشته شده است. در نواحی همدان، سنندج، طرح هراتی بنام «ماهی زنبوری» بافته می شود و نیز بافت آن در شهرهای مشهد قاین، یزد، بیجار و حتی میان قبایل بلوچ خراسان و چادر نشینان فارس رواج دارد. طرح هراتی در غرب ایران با نگاره های اصلی گل الماس مانند که در چهار سوی آن 4 برگ یا ماهی تزیین یافته و در شرق این سرزمین بشکل لوزی که تصویری از حوض را نشان می دهد و برگ ها اطراف آن را فرا گرفته؛ بافته می گردد. حاشیه فرش های با طرح هراتی بطور معمول با شکلی شبیه لاک پشت که در آذربایجان آن را سماور می نامند، فراهم می شود. در برخی موارد حاشیه فرش های طرح هراتی دارای «طرح بوته ماهی» است. «طرح ماهی درهم» را نیز هراتی گویند و در وجه تسمیه آن گفته اند که برای اولین بار در هرات که از شهرهای خراسان قدیم بوده بافته شده است. نوعی از طرح هراتی که بیشتر در هند نفوذ داشته گل و تاک انگور پیچ پیچ است. که در اطراف گل های شاه عباسی کشیده شد، به عبارت دیگر گلی می باشد که به دور آن حلقه مدور یا بیضی شکلی از برگ دارد، در این نقش ماهی یا گل های شبیه ماهی هم هست که به برگ تا شده درخت خرما (نخل) که نوک آن به یک طرف متمایل است شبیه می باشد. طرح ماهی دارای انواع است که از جمله اند: 1- ریزه ماهی 2- سگ ماهی 3- ماهی درهم 4- ماهی زنبوری 5- ماهی سنه 6- ماهی فراهان 7- ماهی هرات

نقشی است در فرش گرفته شده از گلیم که وسیله زنان ایلات جنوب و قشقایی آباده و اصطهبانات فارس با نقش هندسی و خطوط شکسته بافته می شود. معمولاً ترنجی کوچک و هندسی با خطوط شکسته در میان و لچک ها بزرگتر از معمول در چهار طرف دارد.

یا «طرح بندی» طرحی از فرش است که در آن قسمتی از نقش به صورت تکراری در سراسر فرش بافته می گردد و قطعات ضمن تکرار بهم می پیوندند.

یا «طرح میناخانی»

طرحی که در کردستان به ویژه شهرهای سنندج (سنه) بیجار (گروس) و بین ایلات و عشایر منطقه از ناحیه جنوبی دریاچه رضائیه تا جنوب استان کردستان و منطقه ای از استان باختران و غرب همدان بافته می گردد. این طرح ها حال و هوای ویژه مردم عشایر آن سامان را دارد و از تفکرات و باورها و مکنونات قلبی طراحان و بافندگان تبعیت می کند بدون آن که نقشه خاصی بدین منظور فراهم شده است. برخی از طرح های کردباف به شرح زیر است: 1- طرح سنه 2- طرح بیجار 3- طرح وکیلی کردستان 4- طرح گل و بلبل کردستان 5- طرح گل محمدی کردستان 6- طرح گل میرزاعلی کردستان

کف ساده، نقشمایه های گل، گلدان، دسته گل، کومه، غنچه های نوشکفته به ویژه گل محمدی، دسته های بنفشه با شاخ و برگ ها به صورت طبیعی و تجمع گل ها در مرکز فرش، درخت با میوه، نفوذ زمینه در حاشیه، وجود مرغان افسانه ای و حقیقی در حاشیه و نیز پشم نرم و لطیف از ویژگی های فرش کرمان و نواحی آن است. در فرش کرمان رنگ لاکی و رنگهای روشن نقش همیشگی ایفا می کنند و طرح ها متنوع می باشد.

نقشی ازکشکول که «محفظه ای است از پوست نارگیل دریایی و درویشان و گدایان هرچه از مردم ستانند در آن نهند. نقش کشکول به اشکال مختلف تزیین یافته در فرش هایی با طرح هندسی مورد استفاده قرار می گیرد.

یا «فرش کوزه ای»

کومه به معنی مجموعه و بسته ای از چیزی است. دسته گل هایی در نقش فرش می باشد که از تعدادی گل با شاخه های بهم پیوسته تشکیل گردیده است.

طرحی است معروف که بافت آن در بین عشایر ترکمن رایج است. نام این طرح از ایل ««یموت» گرفته شده و نقش آن تکراری و سرتاسری می باشد. در تدوین نقشمایه های این طرح از دو چشم و بینی و دهان انسان که وسیله کثیر الاضلاع هایی ساده در زمینه فرش تکرار می گردد؛ الهام گرفته می شود.

در ادبیات فارسی زلفین یار را گویند.در فرش امتداد لچک ها بطرف یکدیگر در کنار حاشیه فرش است. چنانچه لچک های چهارگانه فرش با نقش و نقشمایه و رنگ آمیزی های لچک یا هم آهنگ و موزون با آن ادامه یابد طره بوجود می آید. در نواحی نایین حاشیه بعد از کناره را که بیشتر در قالی های آن شهر بافته می شود نیز طره گویند در برخی از نقاط ایران هاشیه سرقالی را طره می نامند و در آران کاشان لوااردوزی را «طره پیچ» گویند. طرح از لحاظ سعت و دامنه آن دارای انواع است که از جمله اند: الف – طره کامل ب- طره کامل بالا و پایین که فقط در سر و ته فرش طره بهم می رسد. - طره کامل طرفین که فقط در دو طرف فرش طره کامل شده و بهم می رسد.

چنانچه «طره» ها کوتاه باشد و از دو طرف به یکدیگر وصل نگردد و منقطع باشد هر قسمت از آن را که از دنباله لچک شروع شده و به فاصله ای از طره مقابل قطع می گردد نیم طره گویند.

یا «لوار دوزی» اصطلاحی است رایج در آران کاشان.

طره ای است چهار طرف فرش را بطور کامل احاطه کرده باشد در این طرح اگر فرش لچک داشته باشد وسیله طره لچک ها به هم وصل می گردند.

رشته ضخیمی از نخ های به هم تایید شده از الیاف گوناگون پنبه، کتان و سایر الیاف گیاهی. از الیاف مصنوعی نیز طناب های رنگارنگ به ویژه برای مصارف صنعتی و خانگی فراهم می گردد.

طناب را با «چرخ طناب تاب» بدین گونه می تابند که الیاف ابتدا وسیله «طناب باف» به صورت نخ های کم تاب و ضخیم رشته می شود، سپس رشته های نخ با تعداد لای موردد دلخواه به هم تابیده می گردد.

یا «ترنج» این اصطلاح در باختران رایج است.

درازا، در سطوح مستطیل ضلع بزرگ تر. در فرش نیز که معمولاً مستطیل بافته می شود ضلع بزرگ تر را گویند.

تجزیه نور سفید از طریق منشور به شکل طیفی از رنگها که به سال 1676 میلادی وسیله «اسحاق نیوتن» صورت گرفت و کشف گردید. بدین طریق نیوتن ثابت نمود که نور سفیدد از هفت رنگ قرمز – نارنجی – زرد – سبز – آبی – نیلی – بنفش که رنگ های طیف معروف اند، تشکیل گردیده است و چنانچه همین رنگ ها را مجدداً از راه عدسی عبور دهیم رنگ سفید بدست می دهد. در این رنگها سه رنگ اول به ترتیب هر کدام مکمل سه رنگ دوم اند. یعنی: قرمز مکمل رنگ سبز و نارنجی مکمل رنگ آبی و زرد مکمل بنفش است با این آزمایش و سایر آزمایشاتی که انجام گرفت نیوتن به این نتیجه رسید که وضعیت ملوکولی منشور، حرکت نور را هنگام عبور از خود کند می کند و موجب تجزیه نور می شود و چون رنگها موقع عبور از منشور هرکدام سرعتی خاص خود دارند سرشتی دیگر می یابند. در این میان قرمز سرعتش از سایر رنگها بیشتر است و بنفش کمترین سرعت را دارد و تئوری «رنگ ترکیبی از موج های انرژی است» نیز بدین گونه به وجود آمد .

بسته بزرگ، بسته ای که در پارچه ای معمولا کنفی یا کتانی و پنبه ای یا پلاستیکی پیچیده شده با وسایل لازم محکم گردد. اندازه و وزن عدل در جهان و حتی در کشورها متفاوت است. در ایران به طور معمول اندازه عدل 520% تا 650% مترمکعب و وزن آن 200 تا 250 کیلوگرم است. در هندوستان بطور معمول اندازه عدل 370٪ مترمکعب و وزن آن 180کیلوگرم است. در مصر بطور معمول اندازه عدل 700٪ متر مکعب و وزن آن 330 کیلوگرم است. در اتحاد جماهیرشوروی (سابق) بطور معمول اندازه عدل 480٪ متر مکعب و وزن آن 220 کیلوگرم است. عدل بندی خود دارای ترتیبات خاص است که برخی از آن ذیل عنوان های «عدل بند فرش، پنبه – عدل بندی» آمده است.

بین 20 تا 60 کیلو ابریشم است که بصورت و شکلی خاص و فنی بسته بندی و عرضه می گردد.

بسته صادرات فرش بنحوی خاص و مطمئن بویژه برای صادرات. فرش کالایی است ارزشمند، در عین حال حساس و شکننده و تاثیر پذیر. بنابراین در بستته بندی و عدل بندی و طوقه کشی عدل ها (کمربند کشی) و حمل و نقل آن بویژه هنگامی که به نقاط دوردست فرستاده می شود می بایست دقت کامل بعمل آید. بسته بندی فرش باید دارای ئیژگیهای زیر باشد: 1- حفظه فرش از انواع صدمات خارجی و دستبردها مانند رطوبت، خشکی هوا گرد و خاک، گرمی، سردی هوا، نفوذ آب و سرقت جزئی باشد. 2- حتی المقدور کم هزیننه فراهم شود. 3- سطح خارجی آن دارای نانه، علامت (آرم، و سایر مشخصا لازم باشد تا هنگام حمل و نقل اشکالاتی را بوجود نیاورد. در مورد عدل بندی فرش بویژه در صادرات باید توجه داشت که: 1- جنس لفاف بسته بندی برای مناطق گرمسیر یا سردسیر و مرطوب یا خشک مناسب انتخاب گردد. 2- مقررات محل کشوری که کالا به آن وارد می گردد از جمله وزن عدل رعایت شود، زیرا این مقررات در کشورها متفاوت اند مثلاً بر روی کلیه بسته بندیهائیکه وارد انگلستان می گردد باید جمله «ساخت خارج» نوشته شود یا در برخی کشورها مانند آمریکا مقررات نوشتن حجم و محتوی بر روی بسته ها کاملاً کنترل می گردد و یا در کشور سوئیس حقوق گمرکی با توجه به وزن ناخالص تعیین می شود، این وزن باید بر روی عدل مشخص گردد. 3- نوشته پشت عدل ها در دو سو با خط خوانا و حداقل به زبان کشور مقصد نوشته شود. این نوشته ها باید با موادی باشد که آب یا نمک دریا (اگر راه دریایی است) بر آن اثر نگذارد. 4- حتی المقدور از نوشتتن علائم اختصادی بر روی عدل خودداری گردد زیرا مامورین گمرکی یا بنادر و غیره اجباری ندارند که علایم اختصاری کلیه بازرگانان را از حفظ باشند.

تعداد 16 بقچه که تقریباً معادل 72 کیلوگرم خامه است.

یکی از عیوب فرش که معلول بی دقتی در بافت آن است عدم تقارن طولی یا عرضی فرش های با «نقش متقارن» می باشد. در فرش های با نقش مذکور چنانچه سطح فرش با یک خط عمودی و یک خط افقی فرضی به چهار قسمت مساوی تقسیم گردد، طرح و نقش و نقشمایه و رنگ آمیزی این قسمت ها کاملاً متساوی و متقارن اند، و عدم تقارن آنها از عیوب فرش محسوب می گردد و متاسفانه این عیب جبران پذیر نمی باشد. برای پی بردن به تقارن یا عدم تقارن در فرش های معمولی یکبار نیم طولی یک سمت را بر روی نیم دیگر می اندازند و اندازه گیری می کنند سپس فرش را کاملاً باز کرده برای عرض آن همین کار را انجام می دهند. در فرش های گران قیمت کار بررسی تقارن نقشه دقیق تر و از جمله وسیله مقیاس متر اندازه گیری می شود.

نام غیر واقعی است که هندشناسان غرب به نقش مایه های گردان و چرخشی (اسلیمی) که خود دارای انواع است ؛ گفته اند.

پهنای دارقالی، وسعت دهانه دار قالی.

اندازه ضلع کوچک تر فرش که معمولاً از ابتدا ساده باف یک طرف طولی تا انتهای ساده باف طرف طولی دیگر محاسبه می شود. عرض فرش را حداقل در 4 ناحیه آن باید اندازه گیری کرد و معدل به دست آمده را عرض واقعی محسوب داشت.

ارائه و پیشنهاد خرید کالا به خواستاران.اگرچه عرضه تابع بازار و اصولی است که در توازن عرضه و تقاضا باید رعایت گردد اما خود به تنهایی در تعیین قیمت ها و تعادل بازار خرید و فروش آن کاملاً موثر است بطور کلی عرضه و تقاضا و توازن و عدم توازن آنها است که در تعیین قیمت ها و ایجاد بازار پررونق یا بازار سیاه یا بازار راکد موثراند و یک «چرخه» (سیکل) را به وجود می آورند.

نحوه عرضه هر کالا در ساختار وضعیت بازار آن موثر است. فرش چون کالایی است با ظاهری زیبا و خوشرنگ و پرنقش و نگار چنانچه خوب ارائه شود بهترین مبلغ و بازاریاب خود می باشد. بنابراین ارائه آن در نمایشگاه ها و بازارها به صورت روباز برای فروش بسیار موفقیت آمیز تر خواهد بود تا آنکه بازاریابان توصیف آن را بکنند. امروزه نمایشگاه های بزرگ اعم از دایمی و برای فروش بی واسطه یا غیر دایمی جهت ارائه و فروش غیر مستقیم فرش در سطح کشور یا جهان تشکیل می گردد که در ارائه این دست باف هنری به علاقمندان آن نقش اساسی ایفا می نماید نتایج حاصله از هر حیث رضایت بخش است.

عواملی است که باتوجه به چگونگی و ساختار خود شرایط تعیین قیمت همواره نقطه تقاطع منحنی نمایش عرضه و تقاضا می باشد. عرضه و تقاضا در بازار دو گونه برخورد می توانند داشته باشند. الف – برخورد موقت یا جاری که قیمت ها را به طور موقت تعیین می کند. ب- برخورد دائمی یا ثابت که قیمت ها را بطور ثابت برقرار می سازند. عرضه و تقاضا برای تعیین قیمت در بازار و تاثیرگزاری بر آنها ممکن است سه حالت بوجود آوردند: 1- افزایش عرضه که رکود بازار و سقوط قیمت ها را در بر خواهد داشت. 2- افزایش تقاضا که گرمی بازار و افزایش قیمت ها و بازار سیاه را در پی دارد. 3- تعادل عرضه و تقاضا که در این حالت و چنانچه پایدار باشد و بازار این پایداری را حس کند قیمت ها متعادل و عادلانه خواهد بود. درباره اثرات عرضه و تقاضا در بازار معاملات اقتصاد دانی ناشناس جمله زیر را بیان داشته است: «حتی می توان از طوطی عالم اقتصاد ساخت کافی است دو کلمه را به آن بیاموزیم «عرضه و تقاضا».

کسی که نخ و قیطان و ابریشم می فروشد.

علات هایی است که بازرگانان یا مؤسسات و نمادها به عنوان نشانه اجناس یا مؤسسه خود انتخاب و نسبت به معرفی آن به عامه اقدام می کنند. تعیین علامت بدین گونه از قرن ها پیش متداول بوده است. علامت تجاری متناسب با وظایف مؤسسات انتخاب می گردد و مکمل چرخه ارتباط بشر با همنوعان خویش محسوب می شود. تعیین علایم برای تجارتخانه ها، کارخانجات، کارگاه ها، خانواده ها و اقوام معرفی ایشان را ساده می سازد.

یا «کلی فروش» کسی است که جنس یا خدمتی را نه بطور کم بلکه یکجا و کلی بفروشد. بخلاف خرده فروش در اصطلاح عامه این گونه فروشنده را تاجر یا «بازرگان» نامند.

یا کلی فروشی فرش که فروش به صورت یکجا و کلی فرش است. عمده فروشی وسیله بازرگانان که دارای سرمایه و عوامل کافی می باشند بدین گونه انجام می شود که کالا وسیله عوامل ایشان از تولید کنندگان یا فروشندگان جزء خریداری و جمع آوری گشته و پس از انجام مقدماتی به نحو کلی فروخته یا صادر می گردد. معمولاً فرش وسیله عمده فروشان از انبار به انبار یا سالن به سالن یا نمایشگاه به نمایشگاه منتقل می گردد. عمده فروشی فرش پنجمین مرحله از مراحل شش گانه «چرخه فروش و خرید فرش» می باشد.

کیفیتی از رنگ است که توسط لغاتی چون روشن، تاریک بیان می شود. به عبارت دیگر نزدیکی و دوری رنگ را از واقعیت رنگ (رنگیزه) گویند «کمیت رنگ در یک لیف» عمق رنگ است.

کلیه عملیاتی است که در مورد الیاف با وجود آب انجام می گیرد مثل شستشو، رنگرزی، سفیدگری و غیره.

به رنگ عناب که قرمز شفاف و مایل به قهوه ای است. عناب میوه درختی است خاردار که گل های زرد و خوشه ای دارد و چوب آن نیز سرخ می باشد. میوه عناب طعمی خوش دارد و شبیه فندق است. نوعی از این رنگ را با مخلوط نمودن زاج سفید، قره قروت، روناس و پوست گردو فراهم می کنند.

وجوهی است که وصول آن طبق مقرات به عهده گمرک واگذار شده و محل مصرف خاص دارد و تنها به واردات قطعی تعلق می گیرد. وجوه دریافتی بابت عوارض گمرکی به مصارف عام المنفعه می رسد که اهم آن عبارتست از: 1- عوارض شهرداری – عوارض هلال احمر 3- عوارض آسفالت 4- عوارض بندری 5- عوارض هوایی. مبنای محاسبه عوارض مانند حقوق گمرکی و سود بازرگانی ارزش کالا یا وزن آن است اگر ارزش کالا ملاک عمل باشد قیمت «سیف» کالای وارد شده در گمرک در نظر گرفته می شود. این ارزش از روی «سیاهه، فاکتور» و سایر اسناد تسلیمی صاحب کالا محاسبه می گردد.

نمودهای موجد تولید، کلیه افراد یا مؤسساتی که دست به دست هم می دهند تا کالایی تولید گردد. در مورد اینکه این عوامل کدام اند سخن بسیار رفته است، اما بطور کلی در جهان اقتصاد، عوامل مهم تولید را: زمین، کار و سرمایه می دانند. هر یک از این عوامل نقش اساسی در تولید یک کالا دارند. عوامل تولید فرش را می توان در «کار و سرمایه» خلاصه نمود.

عیب و نقص، عارضه ای است که بر فرش وارد می گردد و آن را از صورت معمولی و متداول خارج می سازد.عیب فرش ممکن است: 1- مختصر باشد و با اقدامات معمولی مثل «دارکشی» و کشش از طریق «تخته کوب کردن» و «رفوگری» قابل جبران، مانند: پارگی، چین خوردگی، پوسیدگی مختصر. 2- کلی و اساسی باشد که برطرف سازی آن مشکل و در برخی موارد غیرممکن است مانند: دو دست بودن، کیس داشتن، غلط بافی و پوسیدگی زیاد. تولید کننده به منظور جلوگیری از ایراد این عیوب به فرش همواره خود یا استادکار او می بایست بر کار بافندگان نظارت داشته باشند: عیوب به طور کلی در چهار هنگام و وضعیت بر فرش وارد می گردد که چگونگی هر یک از مراحل در ذیل عنوان های مربوطه به شرح زیر در این کتاب آمده است: یکم- عیوب فرش- مربوط به وضعیت مواد اولیه آن. دوم- عیوب فرش- مربوط به عملیات چله کشی و بافت. سوم- عیوب فرش- مربوط به عملیات حمل و نقل و انبارداری. چهارم- عیوب فرش- مربوط به نحوه بهره برداری. خوشبختانه اغلب عیوب مذکور قابل ترمیم اند مشروط بر آن که این کار وسیله ترمیم کاران و رفوگران با تجریه و متبحر انجام گردد.

ترمیم «عیوب فرش» معمولاً به سه طریق زیر صورت می گیرد: الف: «دارکشی، تخته کوب کردن فرش»:نقایصی از فرش: که بر اثر کشی یا «تخته کوب کردن» ممکن است موقتاً برطرف شود عبارتند از: 1- «چین خوردگی» 2- «سره، سرکج فرش» 3- «کیس فرش» درصورتیکه ملایم بوده باشد. 4- «بلند آمدن فرش» ب: «رفوگری» امروزه با پیشرفته فن «رفوگری و ترمیم» بسیاری از عیوب فرشهای دستباف وسیله استادکاران بصیر و مطلع برطرف می گردد. از جمله این عیوب می توان به «پوسیدگی، پارگی، کل شدن، نخ نما گردیدن، پودنما شدن فرش» اشاره نمود. پ: رنگ یابی. رنگ فرش که دررقسمت سطحی و نوک ساق گره بر اثر عوامل مختلف تغییر کرده و بعضاً رگه دار و دو رنگ دیده می شود در قسمت عمق گوشت فرش و هرچه به گره نزدیک تر شود طبیعی تر می باشد. بنابراین چنانچه وضعیت فرش از جمله ارتفاع پرز اجازه دهد با کوتاه کردن مختصر ساق گره و برداشتن یکی دو میلی متر از نوک ساق در سطح فرش دو رنگی و رگه های ظاهر شده به مقدار قابل توجهی برطرف می گردد.

مرحله بافت در امر تولید و چرخه فراهم سازی فرش از اهمیت خاص برخوردار می باشد، زیرا مواد اولیه و وسایل خوب و مناسب چنانچه به بافتی مورد پسند و دلپذیر نیانجامد نتیجه بخش نخواهد بود. در این مرحله که از «دارکشی» شروع و به بافت و بریدن از دار و انجام «امور تکمیلی فرش» ختم می گردد ممکن است بر اثر ندانم کاری و عدم دقت ها بر این دستباف صدمه هایی وارد گردد و عیب هایی را بوجود آورد. اهم عیوبی که به ویژه در مرحله بافت به فرش وارد می شود عبارتند از: الف:«چین خوردگی، سره، سرکج، بلند آمدن فرش» که معلول عواملی گوناگون از جمله موارد زیر است: 1- عدم دقت در انتخاب «دار» با قطعات دارای استحکام کافی و طرز کار (مکانیزم) مناسب. 2- «دارکشی» غیر فنی و سست بستن تارها. 3- سهل انگاری در «پودگذاری» و بی دقتی در کوبیدن و استقرار پود. 4- انتخاب «نخ» نامناسب از لحاظ جنس برای «تار و پود و پرز». 5- عدم رعایت تناسب بین نخ ها چه از لحاظ جنس و چه از جهت تاب و لا. 6- عدم رعایت یکنواختی در گذرانیدن پودها و استقرارشان بر روی گره ها. ب: نقص در «لواردوزی، گلیم باف، ریشه فرش» پ: سوراخ شدن، «پارگی، وسیدگی فرش» به هنگام بافت. ت: عدم رعایت «تقارن» در طراحی و بافت فرشهای متقارن. ث: عدم رعایت مفاد «نقشه» از لحاظ بافت و انتخاب رنگ ها. ج: «جفتی بافی» و اعمال تقلبات دیگر. چ: «پرداخت و قیچی زدن» غیر فنی. ح: «دو دست شدن فرش» بر اثر بافتن آن وسیله افراد مختلف.

فرش به ویژه قالی و قالیچه صدمه پذیر است. از این کالای ظریف در هنگام حمل و نقل و انبارداری نیز باید کاملاً مراقبت نمود. برخی از عیوبی که در این مرحله به فرش وارد می گردد به قرار زیر می باشد: الف- شکستن فرش در اثر تاخوردگی برای مدت طولانی. ب- «پوسیدگی» بر اثر مجاورت با زمین مرطوب و یا وسایل حمل و نقل مانند کشتی. پ- «پاره شدن» بر اثر جویدن الیاف آن وسیله حیوانات موذی مثل موش در انبارها یا سایش با وسایل حمل کننده. ت- حمله «آفات» چه به وسیله حشرات مانند بید و سوسک و چه از طریق قارچ های زیان بخش در انبار یا کشتی. نحوه ایراد این صدمات و جلوگیری از بروز آن ذیل عنوان های مربوطه آمده است.

فرش برای بهره برداری بافته می شود و کسی که آن را به جهت انداختن به زیرپای خود و استفاده می خرد به هرگونه که لازم بداند از آن بهره برداری می کند او حداقل با توجه به مبلغ نسبتاً قابل توجهی که برای خرید فرش داده در پی آن است که حتی المقدور برای مدتی طولانی و در سلامت کامل و زیبایی از آن بهره گیرد و به عنوان ذخیره و پس انداز به هنگام داشتن احتیاج با فروش آن نیازمندی خود را برطرف سازد.برای آن که فرش بتواند عمری معقول توام با سلامتی همیشگی داشته باشد باید از کلیه آسیب ها و آفت ها محفوظ بماند. نحوه بهره برداری از این دستباف در تامین هدف فوق بسیار موثر است، ذیل عناوینی گوناگون در این کتاب صدمات و آسیب هایی که در مراحل مختلف تولید و حمل و نقل و انبارداری که به هرحال به صورتی شامل بهره برداری از آن نیز می گردد مختصراً بیان گردیده است، اما «دو رنگ شدن، رگه دار شدن، رنگ رفتگی فرش» از جمله عیوبی است که معمولاً بر اثر استفاده نابجا از فرش بوجود می آید. پیرامون هر یک از این نقائص نیز در ذیل عنوان مربوطه مطالبی به نظر خوانندگان محترم رسیده است.

مواد اولیه فرش به ویژه پشم، ابریشم، پنبه در مرحله تولید و انبارداری آفت گیر و صدمه پذیر است. دقت در تهیه این مواد بدان گونه که دارای آفات نبوده و صدمات بر آن عارض نشده باشد ازاهم وظایف تولیدکنندگان فرش و عوامل آنها به منظور تولید بدون عیب و نقص این دستباف است. در کارگاههای کوچک و خانگی و در روستاها و بین عشایر و ایلیات که خوشبختانه بیش از نیمی از تولیدات فرش کشور را دارند معمولاً بافندگان از موادی که خود یا همجواران آن ها تهیه و تولید می نمایند. استفاده می کنند و بدین طریق کاملاً در جریان سلامتت این مواد هستند و با توجه به اینکه موضوع انبارداری منتفی است دقت در سلامت مواد اولیه چندان حائز اهمیتت نمی باشد. اما در کارگاه های بزرگ که این مواد از بازار و افراد غریبه یا حتی از سایر کشور ها و ملت ها خریداری می گردد و احتمال وجود انواع عیوب در آن می رود مامورین خرید و سرپرستان کارگاه ها باید نسبت به سلامت مواد مورد نظر و خریداری آن دقت کامل معمول دارند تا از زیان های جبران ناپذیری که ممکن است از این طریق به تولید کننده و خریداران فرش وارد گردد جلوگیری نمایند. عیوب مواد اولیه فرش معمولاً عبارتند از: 1- عیوب طبیعی مواد مانند آن که «پشم» نوعاً دارای چربی کمتر از معمول باد و خشک و شکننده گردد یا پنبه نرسیده یا نیم رسیده یا قارچ های مضر داشته باشد. 2- عیوب وارد شده بر اثر انبار نمودن یا «حمل و نقل» غلط مانند «نمدی شدن» و غیره. 3- عیوبی که دست کارگران بر آن وارد می سازد از قبیل قرار گرفتن آن در مجاورت مواد شیمیایی زیان بخش یا ظروف فلزی و کثیف. فرش بافته شده با مواد اولیه ای که دارای نقایص فوق باشد اولاً دوام و استقامت کافی ندارد و ثانیاً پس از مدت کمی از بهره برداری آن دچار رنگ رفتگی یا دو رنگ شدن و پرز ریختگی و کل شدن و غیره می گردد.

مبلغی است که عامل زیان (خسارت رساننده، مقصر) به عنوان تاوان (جبران ضرر) به زیان دیده می پردازد.

نگ: رفو گری – غربیله کردن.

بالاخانه، اطاق بالایی. امروزه به محلی از یک مجموعه گفته می شود که محصول ویژه ای در آن به معرض دید تماشاچیان قرار داده شود.